Ngày 14.10, Thường trực HĐND tỉnh Tây Ninh tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng hoạt động của HĐND cấp tỉnh và cấp xã năm 2025 tại Cơ sở 1. Tham dự hội nghị có Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Quốc hội - Nguyễn Tuấn Anh; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội - Trần Thị Nhị Hà; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Nguyễn Đài Thy; Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Đặng Thị Ngọc Mai, cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành, Thường trực HĐND các xã, phường và đại biểu dân cử trên địa bàn toàn tỉnh.

Quang cảnh buổi tập huấn
Cập nhật kiến thức mới, nâng cao kỹ năng đại biểu dân cử
Đây là hội nghị chuyên sâu nhằm nâng cao năng lực, kỹ năng và hiệu quả hoạt động cho đại biểu dân cử trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Nguyễn Đài Thy khẳng định: đây là hoạt động thường niên nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giai đoạn hiện nay, khi cả nước bắt đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh và xã) theo quy định mới của Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15.
Bà Nguyễn Đài Thy nhấn mạnh: “Việc trang bị kiến thức, kỹ năng cho đại biểu HĐND các cấp là yêu cầu cấp thiết, giúp đại biểu tự tin, chủ động hơn trong thực hiện chức năng quyết định, giám sát và đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri”, Hội nghị tập huấn năm nay gồm 4 chuyên đề trọng tâm, do các chuyên gia, nhà quản lý giàu kinh nghiệm đến từ các cơ quan của Quốc hội trực tiếp trình bày, gồm:
Khái quát vai trò, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của HĐND cấp tỉnh, cấp xã;
Công tác chuẩn bị và tổ chức hoạt động giám sát của HĐND cấp xã;
Công tác xây dựng và ban hành nghị quyết của HĐND cấp xã;
Kỹ năng thẩm tra các nội dung trình kỳ họp của HĐND cấp xã.
Nhận thức mới về tổ chức chính quyền địa phương hai cấp
Trình bày chuyên đề đầu tiên, bà Trần Thị Nhị Hà – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội – nhấn mạnh: Việc Quốc hội thông qua Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 là bước ngoặt trong cải cách bộ máy nhà nước.
Kể từ ngày 1.7.2025, cấp hành chính trung gian (huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh) chính thức kết thúc nhiệm vụ, chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp – tỉnh và xã. Theo đó, HĐND và UBND chỉ còn tổ chức ở hai cấp: tỉnh và xã, với sự phân cấp, phân quyền cụ thể, rõ ràng hơn.
“HĐND cấp tỉnh là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất ở địa phương, quyết định các vấn đề chiến lược, chính sách phát triển toàn diện; còn HĐND cấp xã là thiết chế gần dân nhất, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân tại cơ sở. Đây là mô hình giúp bộ máy hành chính tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động và hiệu quả quản lý”,
Luật số 72/2025/QH15 đồng thời quy định rõ nguyên tắc phân quyền, phân cấp và ủy quyền giữa hai cấp chính quyền, nhằm bảo đảm mỗi cấp thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.
Chính phủ cũng đã ban hành 28 Nghị định hướng dẫn để cụ thể hóa việc phân quyền trong các lĩnh vực như tài chính, quy hoạch, đất đai, giáo dục, y tế, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo bà Trần Thị Nhị Hà, các quy định mới đòi hỏi đại biểu HĐND các cấp – đặc biệt là cấp xã – phải nắm vững thẩm quyền, quy trình, kỹ năng hoạt động, đồng thời chủ động ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị địa phương, góp phần hình thành chính quyền số, kinh tế số, xã hội số tại cơ sở.
Giám sát – quyền năng thể hiện bản chất của cơ quan dân cử
Chuyên đề thứ hai, do ông Ngô Tự Nam – nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội trình bày, tập trung vào công tác chuẩn bị và tổ chức hoạt động giám sát của HĐND cấp xã.
Theo ông Nam, giám sát là một trong hai chức năng cơ bản của HĐND, cùng với chức năng quyết định các vấn đề quan trọng ở địa phương. Hoạt động giám sát thể hiện quyền lực của nhân dân trong việc kiểm soát việc thực thi pháp luật, chính sách của các cơ quan hành chính nhà nước, các tổ chức, cá nhân tại địa phương.
“Giám sát không chỉ là theo dõi, kiểm tra, mà còn là một phương thức kiểm soát quyền lực nhà nước – bảo đảm mọi quyết định đều hướng đến lợi ích của nhân dân”,
Tư tưởng Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Cấp xã là nền tảng của hành chính. Cấp xã làm được thì mọi việc đều xong xuôi”. Vì vậy, HĐND cấp xã giữ vai trò đặc biệt trong việc giám sát thực thi chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước tại cơ sở.
Tại hội nghị, ông Nam hướng dẫn đại biểu cách xây dựng chương trình giám sát hằng năm; quy trình thành lập đoàn giám sát; kỹ năng tổ chức phiên chất vấn, xem xét báo cáo, lấy phiếu tín nhiệm; cách theo dõi việc khắc phục sau giám sát.
Ông cũng lưu ý, trong điều kiện hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin, hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử sẽ giúp Thường trực HĐND, các Ban và Tổ đại biểu theo dõi, tổng hợp kết quả giám sát nhanh chóng, minh bạch hơn, góp phần nâng cao hiệu quả và tính phản biện trong hoạt động của HĐND.
Nâng cao chất lượng nghị quyết – cụ thể hóa chính sách từ cơ sở
Chuyên đề thứ ba “Công tác xây dựng và ban hành nghị quyết của HĐND cấp xã” do TS. Nguyễn Văn Pha – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội khóa XIV trình bày, thu hút sự quan tâm của nhiều đại biểu, nhất là Thường trực HĐND cấp xã
Tiến sĩ Pha cho biết, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã khẳng định lại thẩm quyền ban hành nghị quyết của HĐND cấp xã – một điểm mới quan trọng, khôi phục quyền tự quyết của cấp cơ sở.
Theo quy định hiện hành, HĐND xã được ban hành nghị quyết trong hai nhóm:
Nghị quyết quy phạm pháp luật, quy định các nguyên tắc, quy tắc xử sự chung (ví dụ: về quản lý đất đai, môi trường, an ninh trật tự, thu phí dịch vụ công…);
Nghị quyết cá biệt, áp dụng cho từng trường hợp cụ thể (như phê chuẩn kết quả bầu cử, miễn nhiệm, quyết toán ngân sách…).
TS. Pha nhấn mạnh: “Nghị quyết của HĐND cấp xã là công cụ quan trọng để hiện thực hóa đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đồng thời phản ánh ý chí, nguyện vọng và đặc thù phát triển của từng địa phương”.
Để nghị quyết thực sự phát huy hiệu quả, các đại biểu cần chú trọng khâu chuẩn bị nội dung, thẩm định, thẩm tra, lấy ý kiến nhân dân, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và khả thi. Nghị quyết phải cụ thể, sát thực tiễn, không hình thức, không “sao chép” từ cấp trên.
Báo cáo viên cũng phân tích rõ các bước xây dựng nghị quyết đúng quy trình pháp luật, từ đề xuất, soạn thảo, thẩm định, thẩm tra đến thảo luận và biểu quyết thông qua tại kỳ họp; đồng thời lưu ý trách nhiệm giám sát việc thực hiện nghị quyết sau khi ban hành.
Thẩm tra – khâu quyết định chất lượng kỳ họp HĐND
Chuyên đề thứ tư do TS. Bùi Đặng Dũng – nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội khóa XIV trình bày, tập trung vào kỹ năng thẩm tra các nội dung trình kỳ họp của HĐND cấp xã.
Theo ông Dũng, hoạt động thẩm tra là bước kiểm soát quan trọng trong quy trình quyết định của HĐND, được thực hiện bởi các Ban của HĐND nhằm xem xét, đánh giá, phản biện các báo cáo, đề án, dự thảo nghị quyết trước khi trình ra kỳ họp.
“Thẩm tra tốt sẽ giúp đại biểu có đủ cơ sở pháp lý, kinh tế và thực tiễn để thảo luận, quyết định chính xác, tránh những nghị quyết thiếu khả thi hoặc không phù hợp”
Ông cũng chỉ rõ sự khác biệt giữa thẩm định (do cơ quan chuyên môn của UBND thực hiện) và thẩm tra (do HĐND tiến hành). Nếu thẩm định là bước kiểm tra nội bộ về tính pháp lý và kỹ thuật, thì thẩm tra là bước giám sát quyền lực, phản biện chính sách, thể hiện vai trò độc lập của cơ quan dân cử.
Đại biểu được hướng dẫn cụ thể các tiêu chí và phương pháp thẩm tra, từ kiểm tra căn cứ pháp lý, đánh giá tính cần thiết và tính khả thi của dự thảo, đến xem xét tác động kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách, nhân sự.
Bên cạnh đó, ông Dũng khuyến nghị HĐND các cấp tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai hệ thống “họp không giấy”, khai thác cơ sở dữ liệu điện tử để tra cứu, phân tích thông tin nhanh chóng, chính xác, giúp rút ngắn thời gian và nâng cao chất lượng thẩm tra.
Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh - Nguyễn Đài Thy phát biểu bế mạc Hội nghị
Đại biểu HĐND – người đại diện xứng đáng của nhân dân
Phát biểu bế mạc hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Nguyễn Đài Thy đánh giá cao sự nghiêm túc, tích cực của các đại biểu trong suốt chương trình tập huấn.
Bà nhấn mạnh:
“Mỗi đại biểu HĐND cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, không ngừng học hỏi, chủ động nghiên cứu, lắng nghe và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng của cử tri; vận dụng linh hoạt, sáng tạo kiến thức và kỹ năng đã được bồi dưỡng vào thực tiễn công tác”.
Hội nghị tập huấn không chỉ giúp đại biểu cập nhật quy định pháp luật mới mà còn là diễn đàn trao đổi kinh nghiệm thực tế, gắn lý luận với hành động. Các chuyên đề đã cung cấp kiến thức toàn diện về vai trò, thẩm quyền, phương thức hoạt động của HĐND trong mô hình chính quyền hai cấp, đồng thời trang bị kỹ năng thiết yếu để nâng cao chất lượng nghị quyết, hoạt động giám sát và thẩm tra – những trụ cột của cơ quan dân cử.
Việc bồi dưỡng, nâng cao năng lực đại biểu HĐND không chỉ phục vụ cho nhiệm kỳ hiện tại mà còn góp phần xây dựng đội ngũ đại biểu chuyên nghiệp, bản lĩnh, tận tâm với nhân dân, đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương hiện đại, minh bạch, hiệu quả.
“Kết quả của hội nghị hôm nay sẽ là nền tảng để HĐND các cấp Tây Ninh tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động, khẳng định vai trò trong hệ thống chính trị, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của tỉnh”.
Hội nghị kết thúc trong không khí nghiêm túc, trách nhiệm và cầu thị. Các đại biểu nhận thức cao tính thiết thực của nội dung tập huấn, coi đây là cơ hội quý để củng cố kỹ năng, đổi mới phương pháp hoạt động, hướng tới mục tiêu xây dựng chính quyền địa phương phục vụ nhân dân, phát triển bền vững và hiện đại.
Vũ Phương
Ý kiến bạn đọc