Qua các đợt tiếp xúc cử tri và phản ánh từ chương trình "Tiếng nói cử tri", chất lượng đào tạo nghề và giải quyết việc làm hiện là vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm. Trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, thị trường lao động đòi hỏi ngày càng cao về kỹ năng nghề. Dù tỷ lệ lao động qua đào tạo liên tục tăng, nhưng tình trạng thiếu thợ giỏi, sinh viên tốt nghiệp xin việc làm nhưng các doanh nghiệp phải đào tạo lại để phù hợp với công việc thực tế.
Để làm rõ thực trạng và tìm giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, Cộng tác viên Cổng thông tin điện tử Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh cùng phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Tây Ninh đã có cuộc trao đổi với ông Lý Thanh Bình - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo và ông Lê Minh Tâm - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Long An.

Quang cảnh buổi phỏng vấn
Phóng viên: Thưa ông Lý Thanh Bình, ông đánh giá như thế nào về thực trạng công tác đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh Tây Ninh hiện nay?
Ông Lý Thanh Bình: Những năm qua, công tác giáo dục nghề nghiệp (GDNN) của tỉnh đã có những bước chuyển biến rất tích cực. Đến nay, toàn tỉnh có 24 cơ sở tham gia hoạt động GDNN (gồm 07 cơ sở công lập và 17 cơ sở ngoài công lập).
Trong giai đoạn 2021-2025, các cơ sở này đã tuyển sinh hơn 175.000 học viên, trung bình mỗi năm khoảng 35.000 người. Cơ cấu ngành nghề đào tạo đã dịch chuyển rõ rệt sang các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ như: Cơ khí, điện - điện tử, công nghệ ô tô, CNTT, logistics... Nhiều nghề được đầu tư thành nghề trọng điểm cấp quốc gia. Nhìn chung, hệ thống GDNN của tỉnh đã và đang được củng cố, phát triển đồng bộ, góp phần quan trọng vào việc cung ứng nguồn nhân lực kỹ thuật cho địa phương và khu vực.

Ông Lý Thanh Bình trả lời phỏng vấn
Phóng viên: Thưa ông Lê Minh Tâm, dù cơ hội việc làm rộng mở nhưng thực tế nhiều phụ huynh vẫn ưu tiên cho con em học đại học hơn học nghề. Theo ông, nguyên nhân của tâm lý này là gì?
Ông Lê Minh Tâm: Tâm lý mong muốn con em vào đại học xuất phát từ sự kỳ vọng chính đáng của các bậc cha mẹ. Tuy nhiên, đại học không phải là con đường duy nhất dẫn đến thành công.
Đối với những học sinh có năng lực thực hành, mong muốn sớm đi làm hoặc điều kiện kinh tế gia đình khó khăn, học nghề là một lựa chọn rất phù hợp. Hiện nay, nhiều ngành nghề tại các trường cao đẳng được Nhà nước hỗ trợ học phí, thời gian đào tạo ngắn, chương trình chú trọng thực hành và gắn chặt với nhu cầu tuyển dụng.
Như tại Trường Cao đẳng Long An, chúng tôi đã ký kết hợp tác với hàng trăm doanh nghiệp để đào tạo theo đơn đặt hàng. Nhiều em được tuyển dụng ngay sau khi tốt nghiệp với thu nhập ổn định, và sau đó vẫn có thể tiếp tục học liên thông lên đại học khi đã vững vàng về kinh tế. Điều quan trọng không phải là chọn học đại học hay học nghề, mà là chọn con đường phù hợp với năng lực bản thân và nhu cầu của thị trường.
Phóng viên: Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, công tác đào tạo nghề hiện nay vẫn chưa thật sự sát với nhu cầu thực tế của thị trường. Ông Lý Thanh Bình có nhận định như thế nào về vấn đề này?
Ông Lý Thanh Bình: Đây là một nhận định có cơ sở và cũng là bài toán mà ngành đang tập trung tháo gỡ. Thực trạng này xuất phát từ một số nguyên nhân cốt lõi.
Trước hết, cơ chế chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia đào tạo nghề tuy đã có nhưng chưa đủ mạnh để tạo động lực cho họ chủ động đồng hành cùng nhà trường. Thứ hai, tốc độ phát triển công nghệ diễn ra quá nhanh khiến việc cập nhật chương trình giảng dạy đôi khi chưa theo kịp thực tiễn sản xuất. Bên cạnh đó, công tác dự báo nhu cầu nhân lực ngắn và dài hạn còn hạn chế, thông tin tuyển dụng thay đổi liên tục. Ngoài kiến thức chuyên môn, lao động sau đào tạo hiện nay vẫn còn thiếu các kỹ năng mềm như ngoại ngữ, tư duy số và khả năng thích ứng môi trường hiện đại.
Để khắc phục, mối quan hệ giữa cơ quan quản lý, nhà trường và doanh nghiệp phải chặt chẽ hơn. Doanh nghiệp cần tham gia ngay từ khâu xây dựng chương trình, nhận học sinh thực tập và trực tiếp đánh giá chất lượng đầu ra.
Phóng viên: Thưa ông Lê Minh Tâm, từ thực tế tại Trường Cao đẳng Long An, công tác đào tạo nghề hiện nay đang có những thuận lợi và khó khăn gì?
Ông Lê Minh Tâm: Về thuận lợi, những năm gần đây nhà trường nhận được sự quan tâm đầu tư lớn về cơ sở vật chất và trang thiết bị. Trường hiện có 5 cơ sở và 1 điểm đào tạo với hơn 6.000 học sinh, sinh viên theo học ở 35 ngành, nghề. Giai đoạn 2026-2030, trường tiếp tục được đầu tư hiện đại hóa và tham gia các chương trình hợp tác quốc tế, giúp giảng viên và học viên tiếp cận các tiêu chuẩn tiên tiến. Việc hợp tác với doanh nghiệp cũng giúp học viên được tiếp cận môi trường thực tế từ rất sớm.
Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất vẫn là rào cản tâm lý "chuộng bằng cấp" của một bộ phận phụ huynh. Điều này khiến nhiều học sinh dù có năng lực thực hành tốt nhưng vẫn e ngại, chưa mạnh dạn chọn học nghề, trong khi thị trường đang rất khát lao động kỹ thuật có tay nghề cao.

Ông Lê Minh Tâm trả lời phỏng vấn
Phóng viên: Vẫn có ý kiến cho rằng nhiều học sinh, sinh viên trường nghề sau khi tốt nghiệp ra trường vẫn phải để doanh nghiệp đào tạo lại. Ông nhìn nhận vấn đề này như thế nào?
Ông Lê Minh Tâm: Thực ra nhận định này đúng ở một góc độ nhất định, bởi mỗi doanh nghiệp đều có quy trình sản xuất, dây chuyền công nghệ và yêu cầu kỹ thuật đặc thù riêng. Việc họ tổ chức hướng dẫn, bổ sung để nhân sự mới thích nghi là điều tất yếu ở mọi trình độ đào tạo.
Riêng với Trường Cao đẳng Long An, quan điểm của chúng tôi là: "Đào tạo những gì doanh nghiệp cần, không đào tạo những gì nhà trường có". Hiện chúng tôi phối hợp chặt chẽ với hơn 500 doanh nghiệp đối tác. Học viên được thực hành trực tiếp trên máy móc, công nghệ của doanh nghiệp ngay trong quá trình học. Nhờ rút ngắn khoảng cách này, khi vào làm việc, các em chủ yếu chỉ cần thời gian ngắn để làm quen với quy trình riêng chứ không phải đào tạo lại từ đầu.
Phóng viên: Thưa ông Lý Thanh Bình, trong thời gian tới, ngành Giáo dục và Đào tạo sẽ tập trung những giải pháp đột phá nào để nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp và đẩy mạnh phân luồng học sinh?
Ông Lý Thanh Bình: Ngành sẽ tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp sau:
- Một là: Tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị hiện đại; cập nhật chương trình giảng dạy theo sát yêu cầu thị trường; cử giảng viên đi thực tế tại doanh nghiệp để tiếp cận công nghệ mới.
- Hai là: Nghiên cứu, đề xuất các cơ chế chính sách thu hút chuyên gia kỹ thuật trình độ cao tham gia giảng dạy; hỗ trợ người học ở các ngành nghề trọng điểm, đặc thù.
- Ba là: Đẩy mạnh hướng nghiệp, phân luồng giai đoạn 2026-2030. Thay vì tư vấn lý thuyết, chúng tôi phối hợp với doanh nghiệp tổ chức các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp thực tế cho học sinh và phụ huynh. Đồng thời, nhân rộng mô hình vừa học văn hóa vừa học nghề (mô hình 9+), mở rộng cánh cửa liên thông để người học có thể nâng cao trình độ bất cứ lúc nào.
Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng một hệ thống GDNN hiện đại, linh hoạt, gắn chặt với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong thời kỳ chuyển đổi số.

Học sinh thực hành tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp

Các học viên được giáo viên hướng dẫn nghề ẩm thực
Phóng viên: Trước khi khép lại cuộc trò chuyện, ông Lê Minh Tâm có thông điệp gì muốn gửi gắm đến các em học sinh đang băn khoăn trước ngưỡng cửa lựa chọn tương lai?
Ông Lê Minh Tâm: Tôi mong các em hiểu rằng thành công không định danh bằng tấm bằng đại học, mà bằng việc lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, sở trường và nhu cầu của xã hội.
Thực tế có rất nhiều người thành công, có thu nhập cao và tự khởi nghiệp vững vàng từ trường nghề. Học nghề giúp các em rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí và sớm tự lập. Trong bối cảnh các doanh nghiệp đang rất khát lao động kỹ thuật, trường nghề chính là cánh cửa mở ra cơ hội việc làm bền vững. Các em hãy mạnh dạn lựa chọn con đường phù hợp để kiến tạo tương lai bằng chính bàn tay và khối óc của mình.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn hai ông về cuộc trao đổi này!
PVĐ-T.Trung
Ý kiến bạn đọc