Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời liên quan đến kiến nghị về giải pháp ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn và phương án dẫn nước ngọt từ hồ Dầu Tiếng
- Thứ sáu - 12/12/2025 02:40
- In ra
- Đóng cửa sổ này
* Nội dung câu hỏi: Hiện nay, thời tiết thay đổi thất thường, thường xuyên xảy ra hiện tượng nắng nóng kéo dài, hạn hán và xâm nhập mặn ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, gây ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất của người dân. Cử tri kiến nghị sớm có giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu, khắc phục tình trạng hạn, mặn; đồng thời nghiên cứu phương án dẫn nước ngọt từ hồ Dầu Tiếng phục vụ sinh hoạt và sản xuất tại các địa phương bị ảnh hưởng.
* Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời:
1. Về các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu, khắc phục tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn
Những năm gần đây, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu – nước biển dâng, việc gia tăng khai thác nước từ thượng nguồn sông Mê Kông và phát triển nội tại, tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long thường xuyên xuất hiện với cường độ cao, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh, điển hình là các đợt xâm nhập mặn cao lịch sử đã xuất hiện trong mùa khô năm 2015–2016, 2019–2020, 2023–2024.
Để chủ động ứng phó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quyết định số 308/QĐ-BNN-TL ngày 15/01/2024 về quy trình tổ chức công tác phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Theo đó, việc quản lý hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp được tổ chức thực hiện theo các bước “trước, trong, sau” với các kịch bản nguồn nước, nhận định nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn được chuẩn bị trước; tùy theo thực tế sẽ thực hiện những nội dung phù hợp, bảo đảm luôn luôn chủ động.
Một số giải pháp hiệu quả đang được tổ chức như:
(i) theo dõi, giám sát, dự báo sớm tình trạng xâm nhập mặn, nguồn nước (các thông tin dự báo được cung cấp từ mùa lũ năm trước – tháng 9, 10);
(ii) điều chỉnh thời vụ sản xuất lúa, tổ chức xuống giống sớm vụ lúa Đông Xuân để bảo đảm né thời điểm xâm nhập mặn lên cao;
(iii) tăng cường vận hành công trình thủy lợi để lấy nước, trữ nước, nạo vét kênh mương, đắp đập tạm, đào ao, giếng trữ nước ngọt, lắp đặt bơm dã chiến;
(iv) kéo dài đường ống cấp nước sinh hoạt, hỗ trợ người dân mua thiết bị lọc, trữ, vận chuyển nước đến các vùng khó khăn;
(v) ưu tiên các nguồn vốn để đầu tư, đẩy nhanh tiến độ xây dựng các công trình thủy lợi (điển hình như các cống âu Ninh Quới, Nguyễn Tấn Thành; các cống Vũng Liêm, Cái Lớn, Cái Bé, Rạch Mọp... đã đóng góp rất tích cực trong việc ứng phó hạn, mặn).
Các giải pháp này đã ứng phó hiệu quả với xâm nhập mặn lịch sử mùa khô 2019–2020; toàn vùng chỉ có 59.000 ha lúa Đông Xuân bị thiệt hại (1,96% diện tích gieo trồng), bằng 14,4% so với thiệt hại năm 2015–2016 (405.000 ha). Mùa khô 2023–2024, cơ bản không gây thiệt hại đến sản xuất nông nghiệp trong vùng có nguy cơ ảnh hưởng. Về nước sinh hoạt: mùa khô 2019–2020 có khoảng 96.000 hộ gặp khó khăn, giảm nhiều so với năm 2015–2016 (gần 210.000 hộ); mùa khô 2023–2024 có 73.900 hộ thiếu nước sinh hoạt nhưng mức độ ảnh hưởng thấp hơn, đã có giải pháp chủ động bảo đảm nhu cầu tối thiểu.
Về lâu dài, các giải pháp ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn được thực hiện theo định hướng tại Nghị quyết 120/NQ-CP ngày 17/11/2017 và các chiến lược, quy hoạch liên quan, gồm:
- Kế hoạch quốc gia thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050 (cập nhật) – Quyết định 1422/QĐ-TTg ngày 19/11/2024;
- Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Cửu Long thời kỳ đến 2030, tầm nhìn 2050 – Quyết định 2307/QĐ-TTg ngày 17/10/2025;
- Các đề án, chương trình về sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn đến 2035, tầm nhìn 2050 đã trình Bộ Chính trị xem xét.
2. Về phương án dẫn nước ngọt từ hồ Dầu Tiếng phục vụ sinh hoạt và sản xuất tại các địa phương bị ảnh hưởng
Hồ Dầu Tiếng (dung tích 1,58 tỷ m³), có nhiệm vụ cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, dân sinh, công nghiệp và hỗ trợ đẩy mặn cho các tỉnh Tây Ninh, Đồng Nai, TP. Hồ Chí Minh. Trong các năm hạn mặn nghiêm trọng ở Đồng bằng sông Cửu Long, hồ đã xả nước hỗ trợ đẩy mặn cho sông Vàm Cỏ Đông; riêng mùa khô 2023–2024 (chịu tác động của El Nino) đã xả tổng cộng khoảng 7,13 triệu m³ nước.
Để hỗ trợ cấp nước phòng chống hạn mặn cho các khu vực lân cận, dự án “Tưới tiêu khu vực phía Tây sông Vàm Cỏ Đông” do UBND tỉnh Tây Ninh triển khai (Quyết định 2527/QĐ-UBND ngày 27/10/2017) nhằm dẫn nước từ hồ Dầu Tiếng sang tưới tự chảy cho 16.953 ha nông nghiệp, cấp nước công nghiệp, sinh hoạt và chăn nuôi với lưu lượng 1,0 m³/s. Dự án đã hoàn thiện hệ thống chuyển nước qua sông và đang kiên cố hóa hệ thống kênh dẫn nước, dự kiến hoàn thành năm 2026.
TTR