Sáng ngày 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp, Quốc hội được nghe các tờ trình, báo cáo ý kiến, báo cáo thẩm tra về 05 nội dung gồm: Định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024; Định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023; Định hướng chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản; Việc tích hợp 04 chương trình mục tiêu Quốc gia thành 01 Chương trình mục tiêu Quốc gia.

Hình ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh tham dự kỳ họp Quốc hội không thường lệ thứ Nhất (đợt 2)
Sau đó, Quốc hội thảo luận tại Tổ về: Định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); Việc tích hợp 04 chương trình mục tiêu quốc gia thành 01 Chương trình mục tiêu quốc gia; Định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024; Định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023; Định hướng chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản. Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh thảo luận cùng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tại Tổ 3; đồng chí Phạm Hùng Thái Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh chủ trì; tham dự có Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; Thượng tướng Lê Tấn Tới - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội.
Hình ảnh:Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh và tỉnh Thanh Hóa tham dự thảo luận tại Tổ.
Phát biểu tại buổi thảo luận về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đại biểu Hoàng Quang Hàm - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho ý kiến về thẩm quyền của Quốc hội và rủi ro hợp hiến, theo đó, đại biểu biểu lo ngại một số điều khoản làm thu hẹp thẩm quyền của Quốc hội, đặc biệt là quy định tại khoản 3 Điều 50 về dự phòng chung của kế hoạch đầu tư công trung hạn. Đại biểu đề nghị Quốc hội nên quy định nguyên tắc, tiêu chí phân bổ, còn Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định phương án cụ thể thay vì chỉ quyết định chủ trương chung chung. Việc trao toàn bộ thẩm quyền điều chỉnh cơ cấu chi (giữa chi đầu tư và chi thường xuyên) cho Chính phủ mà không có hạn mức hay điều kiện rõ ràng có thể làm cho việc quyết định của Quốc hội mất đi ý nghĩa và không đảm bảo được các tỷ lệ chi cho giáo dục, khoa học công nghệ theo chủ trương của Đảng.
Đại biểu chỉ ra rằng tỷ lệ các khoản chưa phân bổ trong dự toán đang tăng nhanh (từ 4% lên đến hơn 20%, thậm chí 36% nếu tính cả tăng thu). Việc không phân bổ được ngay từ đầu năm sẽ dẫn đến chậm giải ngân và vi phạm kỷ cương ngân sách. Đại biểu đề nghị nên khống chế tỷ lệ này ở mức 4-5%. Dự thảo cho phép phê duyệt chủ trương đầu tư giai đoạn sau với tổng mức gấp 02 lần giai đoạn hiện tại và cảnh báo điều này sẽ phá hỏng thành quả chống đầu tư dàn trải và đề xuất chỉ nên ở mức 1,3 lần.
Về các “khoảng trống” pháp lý và điểm lùi của luật: theo đại biểu dự thảo Luật hiện thiếu các quy định chuyển tiếp cho những dự án đang triển khai, có thể gây vướng mắc ngay khi luật có hiệu lực. Việc bỏ quy định cụ thể về thời hạn (trước đây là 3 hoặc 5 năm) và không rõ khái niệm “ổn định” được xem là một “điểm lùi”, gây khó khăn cho địa phương trong việc chủ động ngân sách. Doanh nghiệp nhà nước (DNNN) được trao quyền quyết định chủ trương đầu tư công nhưng lại không thuộc đối tượng áp dụng của luật, dẫn đến nguy cơ các quy định về công khai, minh bạch và điều cấm trong quản lý ngân sách không được áp dụng đối với đối tượng này.
Về rủi ro tài khóa và quản lý nợ: quỹ dự trữ tài chính có sự mâu thuẫn khi quy định sử dụng quỹ (tổng mức ứng cho ngân sách và dự án lên tới 120% số dư), đại biểu Hàm đề nghị chỉ nên sử dụng tối đa 70-80% và chỉ dùng khi đã hết các nguồn dự phòng khác. Cần bổ sung các chỉ tiêu về nợ dự phòng (từ bảo lãnh Chính phủ, cam kết thanh toán dự án PPP, BT...) vào kế hoạch 05 năm để đánh giá đầy đủ rủi ro tài khóa tiềm ẩn.

Đại biểu Hoàng Quang Hàm - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phát biểu .
Về quan hệ ngân sách Trung ương và địa phương, đại biểu Hoàng Quang Hàm cho biết nhiều địa phương kiến nghị cần trừ chi phí giải phóng mặt bằng trước khi phân chia nguồn thu từ đất giữa Trung ương và địa phương để đảm bảo công bằng; do đó Luật cần quy định rõ tỷ lệ nguồn thu hoặc nhiệm vụ chi cụ thể để giữ vững vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương theo nghị quyết của Đảng, thay vì chỉ ghi chung chung. Đồng thời, cần đảm bảo nguồn lực cho ngân sách cấp xã tương xứng với nhiệm vụ được giao tránh việc đẩy nhiều nhiệm vụ chi của Trung ương xuống địa phương mà không có tiêu chí rõ ràng, gây áp lực lớn cho ngân sách địa phương.
Cùng góp ý đối với dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đại biểu Nguyễn Thành Tâm - Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, đại biểu Quốc hội đơn vị tỉnh Tây Ninh đề nghị cần làm rõ nguyên tắc phân cấp và bảo đảm nguồn lực khi phân cấp nhiệm vụ quốc phòng, an ninh; đồng thời cần bảo đảm nguồn lực tương xứng, đặc biệt khi xây dựng định mức phân bổ ngân sách cần quan tâm chú trọng đến các yếu tố đặc thù của các địa phương trọng điểm, vùng sâu, vùng xa và biên giới, theo đại biểu những nơi này thường có nguồn thu thấp, không tự bảo đảm được kinh phí cho các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh tại chỗ.

Đại biểu Nguyễn Thành Tâm - Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, đại biểu Quốc hội đơn vị tỉnh Tây Ninh phát biểu.
Đối với quy định ngân sách cấp dưới hỗ trợ đơn vị thuộc cấp trên quản lý trong các tình huống khẩn cấp (như thiên tai, dịch bệnh, bảo đảm an ninh trật tự) tại điểm b khoản 5 Điều 10, đại biểu đề nghị cần quy định rõ hơn về điều kiện, phạm vi, mức hỗ trợ và thẩm quyền quyết định, tránh tình trạng địa phương phải thường xuyên chi trả cho các nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của ngân sách trung ương, đồng thời tạo hành lang pháp lý linh hoạt để địa phương kịp thời hỗ trợ lực lượng vũ trang trong các tình huống thực sự cấp thiết.
Về công khai ngân sách và bảo vệ bí mật nhà nước tại Điều 96, đại biểu đề nghị điều chỉnh cách diễn đạt theo hướng chặt chẽ hơn, chỉ không công khai những nội dung thuộc danh mục bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật, nhằm đảm bảo sự hài hòa giữa việc bảo mật quốc phòng, an ninh và việc thực hiện nguyên tắc minh bạch, trách nhiệm giải trình trong quản lý ngân sách nhà nước.
Tham gia góp ý đối với dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đại biểu Trịnh Ngọc Phương - Tỉnh ủy viên, Bí thư, Chủ tịch HĐND phường Gò Dầu đánh giá cao định hướng tăng cường phân cấp và liên kết kế hoạch tài chính 05 năm với đầu tư công trung hạn trong tờ trình của Chính phủ. Tuy nhiên, từ kinh nghiệm thực tiễn điều hành ngân sách tại cơ sở, đại biểu nhấn mạnh quyền tài chính của cấp xã phải thực chất, không chỉ dừng lại ở quyền chi, đại biểu đề nghị mỗi cấp ngân sách cần được giao một gói nguồn thu tối thiểu tương ứng với nhiệm vụ chi và tỷ lệ phân chia nguồn thu cho cấp xã nên ổn định trong vòng 05 năm; cần có cơ chế thưởng vượt thu cho địa phương, đảm bảo nguyên tắc cốt lõi là nhiệm vụ chi phải đi đôi với nguồn lực tài chính và quyền chủ động sử dụng nguồn lực đó.

Đại biểu Trịnh Ngọc Phương - Tỉnh ủy viên, Bí thư, Chủ tịch HĐND phường Gò Dầu phát biểu.
Đại biểu Phương cũng đề nghị thay đổi tư duy quản lý ngân sách, cần đánh giá hiệu quả sau đầu tư thay vì xem trọng tiến độ, hiệu quả phải được đo lường bằng các chỉ số cụ thể và kết quả đánh giá của dự án trước phải là căn cứ để phân bổ vốn cho các dự án tiếp theo.
Đại biểu cho rằng cần cụ thể hóa nguyên tắc “vốn mồi” của ngân sách nhà nước, theo đó, Luật cần cụ thể hóa nguyên tắc: 01 đồng vốn ngân sách nhà nước bỏ ra phải có khả năng kích hoạt được nhiều đồng vốn xã hội; đồng thời, luật hóa trực tiếp các cơ chế tham gia của vốn nhà nước bao gồm: hỗ trợ giải phóng mặt bằng, cơ chế chia sẻ rủi ro tài chính giữa nhà nước và nhà đầu tư tư nhân, và cơ chế khai thác giá trị tăng thêm của quỹ đất xung quanh dự án hạ tầng.
Về Cơ chế tài chính cho các dự án liên vùng, đại biểu kiến nghị quy định rõ nguyên tắc xác định trách nhiệm đóng góp, cơ chế điều phối và phân chia chi phí cũng như lợi ích giữa các địa phương hưởng lợi, tránh tình trạng dự án bị chậm trễ vì “cha chung không ai khóc”.
Về vấn đề bù đắp bội chi và vay nợ, đại biểu cho rằng thay vì chỉ kiểm soát chặt chẽ địa phương được vay bao nhiêu (theo tỷ lệ 80-120%), nên tập trung vào câu hỏi “vay để làm gì?”, cần cho phép địa phương vay để đầu tư vào hạ tầng chiến lược có khả năng tạo nguồn thu và tăng trưởng kinh tế và bổ sung nguyên tắc đánh giá hiệu quả và khả năng trả nợ của khoản vay bên cạnh việc kiểm soát trần nợ.
Góp ý Chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa, xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 trên cơ sở hợp nhất bốn chương trình hiện hành, đại biểu Đỗ Hoàng Việt, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa Xã hội của Quốc hội, đại biểu Quốc hội đơn vị tỉnh Tây Ninh cơ bản tán thành chủ trương hợp nhất nhưng nhấn mạnh việc hợp nhất phải đi vào thực chất, không đơn thuần là đưa các dự án cũ vào một “vỏ” chương trình mới và cần có cơ sở định lượng để đánh giá hiệu quả của việc hợp nhất, cụ thể như: giảm được bao nhiêu đầu mối và thủ tục, rút ngắn thời gian giao vốn và giảm chi phí quản lý như thế nào…
Đại biểu Đỗ Hoàng Việt cũng bày tỏ lo ngại khi phân cấp mạnh cho địa phương, có thể dẫn đến các rủi ro như địa phương có thể ưu tiên các công trình hạ tầng quy mô lớn để dễ giải ngân, mà không quan tâm các hoạt động hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất và các vấn đề xã hội; sự chênh lệch về ngân sách giữa các địa phương có thể khiến cùng một đối tượng nhưng nhận được mức hỗ trợ khác nhau; các nhóm yếu thế (phụ nữ, trẻ em, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật) có nguy cơ không được bố trí nguồn lực tương xứng nếu mục tiêu riêng bị hòa chung vào mục tiêu tổng quát.

Đại biểu Đỗ Hoàng Việt, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa Xã hội của Quốc hội, đại biểu Quốc hội đơn vị tỉnh Tây Ninh phát biểu.
Đại biểu đề nghị bổ sung trực tiếp vào dự thảo nguyên tắc việc phân cấp và điều chỉnh nguồn lực không được làm giảm quyền lợi, mức hỗ trợ tối thiểu và khả năng tiếp cận chính sách của người dân, nhằm bảo vệ đối tượng thụ hưởng, cần thiết lập một “hàng rào bảo vệ” pháp lý để ngăn tình trạng địa phương chỉ tập trung đầu tư hạ tầng mà bỏ qua hỗ trợ trực tiếp cho người dân.
Đại biểu ủng hộ chuyển từ quản lý theo quy trình giải ngân sang quản lý theo kết quả đầu ra; hệ thống dữ liệu phải trả lời được câu hỏi: “Tiền đã đến với ai và tạo ra thay đổi gì?”; đồng thời, dữ liệu phải được phân tích chi tiết theo giới tính, dân tộc, độ tuổi, tình trạng khuyết tật và mức sống để đảm bảo không che khuất sự khác biệt trong tiếp cận chính sách; riêng với lĩnh vực giảm nghèo, tiêu chí đánh giá phải phản ánh được kết quả về sinh kế, việc làm, thu nhập và khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản để Quốc hội có thể giám sát thực tế.
Đối với định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tư pháp bày tỏ sự lo ngại khi dự thảo Luật Đất đai sửa đổi cắt giảm mạnh quy mô từ 260 điều xuống chỉ còn 106 điều, dồn việc quy định chi tiết sang các nghị định hướng dẫn của Chính phủ. Đại biểu chỉ ra rằng thực tế áp dụng Luật Đất đai năm 2024 cho thấy cán bộ chuyên môn tại cơ sở đã phải vô cùng vất vả để cập nhật và áp dụng hơn 20 nghị định hướng dẫn chuyên ngành. Việc đưa quá nhiều quy định cốt lõi ra ngoài luật dễ dẫn đến tình trạng "luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư". Đại biểu kiến nghị Chính phủ rà soát kỹ lưỡng để giữ lại những nội dung mang tính cốt lõi trong Luật Đất đai năm 2024 nhằm đảm bảo tính ổn định và dễ cập nhật cho bộ máy chuyên môn. Do đó, kiến nghị giữ lại quy định bắt buộc công chứng đối với một số giao dịch đất đai

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tư pháp phát biểu.
Bên cạnh đó, đại biểu không đồng tình về việc bỏ Điều 27 của Luật Đất đai năm 2024 về việc bắt buộc phải công chứng đối với các giao dịch quyền sử dụng đất của cá nhân và hộ gia đình. Đại biểu kiến nghị giữ quy định này vì Nghị quyết số 21-NQ/TW yêu cầu hiện đại hóa quản trị đất đai, bảo đảm kết nối liên thông và chia sẻ thông tin dữ liệu đất đai với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác, bao gồm cả dữ liệu công chứng. Đồng thời, nhằm bảo vệ an toàn pháp lý cho người dân, Công chứng viên có trách nhiệm kiểm tra tính minh mẫn, tự nguyện của các bên, hỗ trợ pháp lý cho người không biết chữ, xác thực quyền sở hữu, đồng sở hữu tài sản và phát hiện các hành vi giả mạo giả lập hồ sơ tinh vi. Song song đó, hiện nay, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, nhà ở và công chứng vẫn chưa được làm sạch và liên thông hoàn toàn nên bỏ khâu kiểm soát của công chứng viên là một rủi ro rất lớn.
Do đó, đại biểu Mỹ Dung đề xuất bổ sung một khoản mới (khoản 10) vào Điều 28 của dự thảo luật nhằm quy định bắt buộc công chứng, chứng thực đối với các giao dịch về quyền sử dụng đất bao gồm: chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, phân chia di sản thừa kế; các thỏa thuận về tài sản vợ chồng, giao dịch của người cao tuổi, người được đại diện theo pháp luật hoặc giao dịch có yếu tố nước ngoài. Các giao dịch khác không bắt buộc thì có thể lựa chọn xác lập trên môi trường điện tử.
Đại biểu cho rằng, dự kiến Luật Đất đai sửa đổi có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2027, đi kèm với các điều khoản chuyển tiếp tại các điều từ Điều 100 đến Điều 106. Đại biểu đánh giá các quy định chuyển tiếp này đang được thiết kế rất phức tạp, mâu thuẫn, đề nghị Chính phủ cần rà soát, tối giản hóa và chuẩn hóa các quy định chuyển tiếp để tránh tình trạng chồng chéo, xung đột pháp lý khi triển khai luật trên thực tế.
Kim Hoa
Ý kiến bạn đọc