Sáng ngày 20/4/2026, tại Kỳ họp lần thứ nhất (đợt 2), Quốc hội tiến hành phiên họp thảo luận tại Tổ về các Nghị Quyết cơ chế, chính sách đột phá: Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.
Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Tây Ninh thảo luận tại Tổ 3, cùng với Đoàn ĐBQH Thanh Hóa. Tham dự thảo luận có đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Quân uỷ Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Thượng tướng Lê Đức Thái - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa.
Tham gia góp ý đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam, đại biểu Lê Thị Song An, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh bày tỏ sự băn khoăn về hệ thống thuật ngữ trong dự thảo, nhiều khái niệm liên quan đến các đối tượng hưởng chính sách ưu đãi đột phá nhưng lại chưa được giải thích rõ ràng như “tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao”, “mô hình đô thị di sản”, “nhân lực chuyên sâu về đổi mới sáng tạo” hay “giám tuyển”, các thuật ngữ này vẫn còn mang tính định tính, thiếu định lượng cụ thể, nếu không có tiêu chí rõ ràng, việc thực thi các cơ chế ưu đãi sẽ thiếu minh bạch, dễ dẫn đến tình trạng “cào bằng” và dàn trải ngân sách không hiệu quả. Đại biểu đề nghị cần nghiên cứu bổ sung điều khoản chi tiết hoặc giao Chính phủ quy định danh mục cụ thể để đảm bảo tính khả thi.
Thứ hai, về tổ chức thực hiện và đánh giá tác động, đại biểu nhận định, dự thảo Nghị quyết đề ra nhiều chính sách vượt trội, dự kiến sẽ làm phát sinh nhu cầu lớn về nguồn lực tài chính và nhân lực. Việc quy định bố trí tối thiểu 2% ngân sách nhà nước cho hoạt động phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết số 80 là rất thiết thực. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Chính phủ cần rà soát, đánh giá toàn diện khả năng đáp ứng nguồn lực, đặc biệt là về ngân sách và đội ngũ cán bộ thực thi tại cơ sở; đồng thời, xây dựng lộ trình và giải pháp huy động nguồn lực xã hội phù hợp, bảo đảm các chính sách có thể được triển khai đồng bộ, hiệu quả ngay khi Nghị quyết có hiệu lực. Cùng với đó, cần quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện; thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành và lộ trình triển khai cụ thể; gắn việc thực hiện với công tác giám sát và đánh giá kết quả.
Thứ ba, về cơ chế đặt hàng và khoán chi trong hoạt động sáng tạo văn hóa, đại biểu Lê Thị Song An nhận định, dự thảo Nghị quyết đã đề xuất thí điểm cơ chế khoán chi kinh phí từ ngân sách nhà nước theo phương thức quản lý theo mục tiêu và sản phẩm đầu ra, với thời gian thí điểm 05 năm. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy việc thiếu cơ chế “đặt hàng” rõ ràng đối với các tác phẩm, công trình văn hóa có giá trị cao đã dẫn đến tình trạng đầu tư còn dàn trải, thiếu trọng tâm, chưa hình thành được nhiều sản phẩm văn hóa có chất lượng và sức lan tỏa lớn. Vì vậy, đại biểu đề nghị cần bổ sung đầy đủ cơ chế đặt hàng của Nhà nước đối với các tác phẩm, công trình văn hóa tiêu biểu; đồng thời, quy định cụ thể tiêu chí lựa chọn, phương thức tổ chức thực hiện và cơ chế đánh giá, nghiệm thu sản phẩm theo hướng công khai, minh bạch, gắn với chất lượng và hiệu quả xã hội.
Thứ tư, về chính sách hoàn trả chi phí cho đoàn phim nước ngoài (Điều 9), đại biểu còn băn khoăn về căn cứ và lợi ích kinh tế khi Nhà nước phải hoàn trả các chi phí như lưu trú, thuê nhân lực, hậu kỳ cho các tổ chức nước ngoài sản xuất phim tại Việt Nam.
Cuối cùng, đại biểu đề nghị ban soạn thảo giải trình rõ căn cứ xác định thời gian thí điểm cho các mô hình khác nhau: từ 02 năm (lĩnh vực đất đai), 05 năm (đô thị di sản) đến 10 năm (Quỹ văn hóa nghệ thuật). Việc đưa ra các mốc thời gian này cần dựa trên những đánh giá tác động và tiêu chí cụ thể để đảm bảo tính khoa học trong quá trình triển khai thí điểm.
Tham gia góp ý đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam, đại biểu Đỗ Hoàng Việt - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đánh giá cao quy định đảm bảo chi tối thiểu 2% ngân sách nhà nước cho văn hóa, song đại biểu đề nghị cần làm rõ cơ chế sử dụng và tiêu chí đánh giá. Việc xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên là điều kiện tiên quyết để tập trung đầu tư, tránh tình trạng sử dụng nguồn lực một cách dàn trải hoặc mang tính hình thức.
Đối với đề xuất áp dụng chỉ định thầu rút gọn cho các công trình văn hóa trọng điểm, đại biểu bày tỏ sự đồng tình về chủ trương để đẩy nhanh tiến độ. Dù vậy, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng bộ tiêu chí áp dụng nghiêm ngặt và tăng cường giám sát để đảm bảo công khai, minh bạch, tuyệt đối không để chính sách bị lợi dụng.
Về thành lập Quỹ văn hóa theo mô hình đầu tư mạo hiểm tại một số địa phương (Điều 11), đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí lựa chọn địa phương thực hiện. Đặc biệt, thời gian thí điểm tối đa 10 năm được đánh giá là quá dài so với tính chất của một mô hình thử nghiệm, cần xem xét điều chỉnh để đảm bảo tính linh hoạt và kịp thời tổng kết, đánh giá.
Liên quan đến việc chọn "Ngày Văn hóa", thay vì quy định cứng ngày 24/11, đề xuất được đưa ra là nên chọn ngày Thứ Sáu cuối cùng của tháng 11 nhằm tạo sự linh hoạt, giúp người dân có thể kết nối với hai ngày nghỉ cuối tuần để tham gia các hoạt động văn hóa dài hơn.
Tham gia góp ý đối với Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, đại biểu Nguyễn Duy Tiến, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, bày tỏ sự nhất trí với việc thành lập thành phố Đồng Nai nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương và Bộ Chính trị, tạo động lực phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh quốc phòng phía Nam. Tuy nhiên, đại biểu lo ngại về áp lực thời gian thực thi cũng như những điểm mâu thuẫn pháp lý trong dự thảo nghị quyết. Đây là một áp lực hành chính khổng lồ khi phải thay đổi đồng loạt tên gọi, con dấu và các thủ tục liên quan. Đại biểu kiến nghị chính quyền Đồng Nai cần hành động cực kỳ khẩn trương để đảm bảo bộ máy vận hành thông suốt, không gây xáo trộn đời sống người dân và hoạt động của doanh nghiệp.
Tham gia góp ý Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công. Đại biểu Nguyễn Duy Tiến đã chỉ ra nhiều điểm mâu thuẫn, chưa đồng bộ cần được làm rõ: Thứ nhất sự nhầm lẫn về đối tượng và chế độ, mặc dù đã lược bỏ doanh nghiệp nhà nước (DNNN) khỏi phạm vi thí điểm, dự thảo vẫn còn tình trạng chưa phân định rõ vai trò của luật sư tại DNNN là luật sư cơ quan hay luật sư doanh nghiệp. Điều này dẫn đến sự thiếu công bằng trong chế độ chính sách, khi nhóm không phải công chức sẽ không được hưởng các quyền lợi tương tự như quy định tại các nghị quyết hiện hành.
Thứ hai, về xung đột lợi ích và định nghĩa pháp lý: Đại biểu chỉ ra sự bất hợp lý khi Điều 7 quy định luật sư công làm việc tại “cơ quan”, nhưng phần giải thích lại đề cập đến việc bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp – vốn là một tổ chức kinh tế chứ không phải cơ quan. Đặc biệt, trong các tranh chấp nội địa giữa DNNN với nhau hoặc với nhà nước, việc xác định luật sư công sẽ bảo vệ lợi ích của bên nào vẫn còn là một dấu hỏi lớn.
Thứ ba, về thách thức quản lý và nguồn lực: Dự thảo cho phép luân chuyển luật sư công giữa các cơ quan, nhưng chưa rõ phạm vi có được mở rộng ra ngoài 10 bộ và 8 địa phương thí điểm hay không. Bên cạnh đó, việc một cán bộ phải theo đuổi các vụ kiện kéo dài hàng năm trời có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiệm vụ chuyên môn thường xuyên và tạo áp lực cho đồng nghiệp tại cơ quan.
Thứ tư, lo ngại về khoảng trống pháp lý: Với thời gian thí điểm chỉ 2 năm, đại biểu cho rằng việc yêu cầu cả sơ kết và tổng kết là không cần thiết. Đáng chú ý, mốc kết thúc thí điểm vào ngày 30/09/2028 được cho là sẽ tạo ra một “khoảng trống pháp lý” kéo dài nhiều tháng cho đến khi Quốc hội đưa ra quyết định mới vào kỳ họp cuối năm.
Tham gia góp ý Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tư pháp đánh giá cao việc thí điểm luật sư công nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn trong tố tụng hành chính. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, các tranh chấp phức tạp ngày càng nhiều, trong khi cơ chế thuê luật sư bên ngoài lại đang gặp khó khăn về tài chính và thủ tục
Đại biểu bày tỏ lo ngại về tính khả thi khi áp dụng các tiêu chuẩn luật sư đối với công chức tại địa phương. Thực tế tại các sở ngành chuyên môn như y tế, khoa học công nghệ, việc tìm được người có bằng cử nhân luật và đủ kinh nghiệm là vô cùng khó khăn.
Đáng chú ý, đại biểu phân tích rằng nếu phải qua đào tạo và tập sự theo đúng quy trình, phải đến giữa năm 2027 mới có thể hình thành được đội ngũ luật sư công tại địa phương. Trong khi đó, thời gian thí điểm dự kiến kết thúc vào tháng 9/2028, nghĩa là chỉ còn khoảng một năm để hoạt động, không đủ để đánh giá hiệu quả thực chất. Do đó, đại biểu kiến nghị cần xem xét lại tiêu chí hoặc kéo dài thời gian thí điểm.
Một trong những vấn đề gây băn khoăn lớn là quy định luật sư công phải gia nhập Đoàn luật sư. Đại biểu cho rằng điều này có thể gây mâu thuẫn với Luật Cán bộ, công chức và tạo ra sự không rõ ràng trong việc áp dụng quy định xử lý vi phạm (theo luật công chức hay điều lệ Đoàn luật sư). Bên cạnh đó, việc ngân sách nhà nước phải chi trả phí hội viên để duy trì tư cách thành viên Đoàn luật sư cho công chức được đánh giá là chưa hợp lý.
Về chính sách tài chính, đại biểu đề nghị cần đảm bảo sự công bằng giữa luật sư công và các chức danh tương đương như trợ giúp viên pháp lý. Hiện nay, luật sư công được đề xuất hưởng phụ cấp hàng tháng (theo Nghị quyết 197), điều này dẫn đến nghịch lý là ngay cả khi cả năm không phát sinh vụ việc họ vẫn hưởng lương bổ sung, trong khi trợ giúp viên pháp lý lại đang hưởng theo vụ việc thực tế.
Cuối cùng, đại biểu kiến nghị không nên bó hẹp việc thuê luật sư bên ngoài trong phạm vi thí điểm. Thay vào đó, cần gỡ khó về cơ chế tài chính chung cho tất cả các địa phương và bộ ngành, cho phép thuê chuyên gia, luật sư tư vấn trong các vụ việc đặc thù, phức tạp mà đội ngũ tại chỗ không đảm đương được.

Hình 1. Toàn cảnh buổi thảo luận

Hình 2. Đại biểu Lê Thị Song An, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh phát biểu

Hình 3. Đại biểu Đỗ Hoàng Việt - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội phát biểu

Hình 4. Đại biểu Nguyễn Duy Tiến, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội phát biểu

Hoàng
Hình 5. Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tư pháp phát biểu
Ý kiến bạn đọc