Sáng 09/4/2026, Quốc hội họp tại Hội trường, nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về bốn dự án luật: Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), cùng Báo cáo thẩm tra của Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.
Ngay sau đó, Quốc hội thảo luận tổ về các dự án trên. Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Tây Ninh thảo luận tại Tổ 3, cùng với Đoàn ĐBQH Thanh Hóa. Đồng chí Phạm Hùng Thái - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH Tây Ninh chủ trì phiên thảo luận.
Tham dự thảo luận có đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Quân uỷ Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; Thượng tướng Lê Đức Thái - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa
Tại buổi thảo luận, các ĐBQH thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh đã có nhiều nội dung góp ý đối với các dự án luật:
Đại biểu Nguyễn Duy Tiến, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội:
Về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), đại biểu bày tỏ lo ngại về tình trạng quá tải công việc của cán bộ tư pháp hộ tịch cấp xã, khi số lượng đầu việc tăng mạnh khiến nhiều người xin nghỉ hoặc chuyển công tác và kiến nghị cần có cơ chế hỗ trợ, động viên hợp lý. Đại biểu ủng hộ chủ trương đơn giản hóa, miễn hợp pháp hóa lãnh sự đối với giấy tờ do cơ quan nước láng giềng cấp cho công dân khu vực biên giới, đồng thời đề nghị sử dụng thuật ngữ linh hoạt thay cho “công chứng”, “xác nhận”. Về ghi nhận sự kiện hộ tịch ở nước ngoài, đại biểu đồng tình bổ sung vào sổ hộ tịch Việt Nam kể cả các trường hợp khác biệt về pháp luật, như hôn nhân đồng giới hay chuyển đổi giới tính và đề xuất cần ghi chú để thuận tiện quản lý, giải quyết thủ tục sau này.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, đại biểu kiến nghị giữ nguyên quy định giao dịch công chứng như hiện hành, không nên sửa đổi theo hướng vừa liệt kê vừa khái quát hóa. Đại biểu nhấn mạnh đây là luật hình thức, quy định về thẩm quyền và trình tự, còn việc xác định giao dịch nào phải công chứng thuộc các luật nội dung. Đồng thời, đề nghị Bộ Tư pháp và Chính phủ công khai danh mục giao dịch bắt buộc công chứng để người dân tiện thực hiện.
Đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, đại biểu ủng hộ mở rộng đối tượng được trợ giúp, nhất là người yếu thế, đề xuất bổ sung các nhóm như nạn nhân tội phạm công nghệ cao, lao động phi chính thức, người vô gia cư, người tàn tật không có giấy tờ. Đồng thời, đồng tình với chủ trương xã hội hóa, phân cấp cho Chủ tịch UBND tỉnh chủ động thành lập chi nhánh trung tâm trợ giúp pháp lý.
Dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), đại biểu đồng ý mở rộng tối đa chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin, bao gồm tất cả các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước (trừ thông tin mật) để tăng minh bạch, giám sát. Đại biểu cũng đề nghị rà soát, lược bỏ các quy định về giám sát bị trùng lặp, bảo đảm hệ thống pháp luật tinh gọn, tránh chồng chéo.
Đại biểu Lê Thị Song An, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh:
Đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, đại biểu đề nghị bổ sung vào cơ sở dữ liệu công chứng các thông tin liên quan đến kết quả giải quyết bằng bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án và kết quả thi hành án dân sự, nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng kẽ hở pháp luật để công chứng tài sản đang tranh chấp hoặc trong quá trình thi hành án. Về thuật ngữ, đại biểu kiến nghị bỏ từ “dân sự”, chỉ sử dụng từ “giao dịch” để phù hợp với thực tiễn hoạt động công chứng đa lĩnh vực. Đối với thẩm quyền công chứng bất động sản, đề xuất mở rộng phạm vi từ địa giới tỉnh lên toàn quốc, tạo thuận lợi cho người dân, giảm chi phí, đồng thời phù hợp với xu thế chuyển đổi số và kết nối dữ liệu quốc gia.
Đối với Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), đại biểu đề nghị Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí xác định mức độ “nguy hại”, “ảnh hưởng xấu” và danh mục thông tin cụ thể để bảo đảm áp dụng thống nhất. Đồng thời, cũng yêu cầu làm rõ nội hàm khái niệm “thông tin nội bộ”, tránh việc bị lạm dụng để từ chối cung cấp thông tin. Đối với thông tin tiếp cận có điều kiện, cần bổ sung chế tài và trách nhiệm pháp lý rõ ràng đối với người đứng đầu cơ quan nếu lạm dụng quyền cung cấp thông tin bí mật cá nhân, bí mật kinh doanh mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu. Về từ chối cung cấp thông tin, đại biểu đề nghị quy định rõ tiêu chí về khối lượng, thời gian, nguồn lực để xác định trường hợp vượt khả năng đáp ứng hoặc ảnh hưởng đến hoạt động bình thường, bên cạnh đó, cho phép cung cấp thông tin một lần hoặc theo lộ trình nhằm đảm bảo quyền lợi người dân và nâng cao trách nhiệm giải trình của nhà nước.
Đại biểu Nguyễn Thành Tâm, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, đánh giá dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) lần này đã thể chế hóa hiệu quả chủ trương của Đảng về "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng" và cơ bản đáp ứng yêu cầu đặt ra. Tuy nhiên, về xử lý vi phạm (Điều 6), đại biểu cho rằng dự thảo mới chỉ quy định trách nhiệm cá nhân, cần bổ sung quy định về trách nhiệm và hình thức xử lý đối với cơ quan, tổ chức vi phạm, bảo đảm tính răn đe và nâng cao hiệu quả thực thi.
Đối với quy định về thông tin phải công khai (Điều 17), đại biểu nhận xét việc liệt kê quá nhiều loại văn bản dễ dẫn đến vừa thừa vừa thiếu, gây khó khăn khi phát sinh các văn bản mới ngoài danh mục. Khoản 2 Điều 17 về chủ động công khai thông tin cũng còn chung chung, thiếu cụ thể. Đại biểu đề nghị nghiên cứu lại theo hướng quy định linh hoạt, giao cho các cơ quan có thẩm quyền ban hành danh mục hoặc cơ chế công khai phù hợp, tạo điều kiện để luật dễ thực thi và thích ứng với thực tiễn.
Đại biểu Trần Hải Phú, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh đoàn Tây Ninh:
Đối với Luật Hộ tịch (sửa đổi), đại biểu đề nghị rà soát kỹ điều kiện, hạ tầng số phục vụ chuyển đổi số lĩnh vực hộ tịch, đồng thời quan tâm hỗ trợ các địa phương khó khăn để bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả trên toàn quốc. Về lộ trình, cần xây dựng kế hoạch phù hợp để tiến tới bỏ hộ tịch giấy. Đối với Điều 15, kiến nghị bổ sung từ "Việt Nam" sau "pháp luật quốc tịch" để làm rõ thẩm quyền xác định quốc tịch Việt Nam thuộc về cơ quan trong nước.
Về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), đại biểu đề xuất bổ sung vào danh mục công khai bắt buộc hai nội dung: báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt và kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất của các dự án tại các khu, cụm công nghiệp. Việc này giúp người dân theo dõi, giám sát tác động môi trường và quá trình triển khai các dự án, công trình trọng điểm tại địa phương.
Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh, đánh giá cao việc bổ sung đối tượng người gốc Việt chưa xác định được quốc tịch vào dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi), cho rằng đây là bước tiến quan trọng trong bảo đảm quyền con người. Thực tế tại các tỉnh như Tây Ninh sau sáp nhập đợn vị hành chính với tỉnh Long An, số lượng người gốc Việt chưa xác định quốc tịch còn rất lớn, hơn 7.000 người.
Đối với Điều 15 về đăng ký khai sinh, đại biểu kiến nghị bổ sung trường hợp trẻ em sinh ra ở nước ngoài mà cả cha lẫn mẹ đều là người gốc Việt chưa xác định được quốc tịch, nhằm đảm bảo tính đầy đủ và thuận lợi cho công tác đăng ký khai sinh tại cơ sở.
Về Điều 16 liên quan đăng ký kết hôn, đại biểu đề nghị sửa đổi để quy định rõ các trường hợp cụ thể thay vì chỉ nêu về chủ thể. Theo đó, cần bổ sung các trường hợp: đăng ký kết hôn giữa những người gốc Việt chưa xác định quốc tịch cư trú tại Việt Nam với nhau; giữa những người nước ngoài thường trú tại Việt Nam với nhau; và giữa người gốc Việt chưa xác định quốc tịch cư trú tại Việt Nam với người nước ngoài thường trú tại Việt Nam. Việc quy định rõ ràng này được đánh giá là cần thiết để tránh vướng mắc khi áp dụng pháp luật trên thực tế.
Đại biểu Trịnh Ngọc Phương, Tỉnh ủy viên, Bí thư, Chủ tịch HĐND phường Gò Dầu:
Đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, đại biểu cho rằng quy định hiện hành về cơ sở dữ liệu công chứng còn một chiều, chưa rõ công chứng viên có được phép chia sẻ, cập nhật dữ liệu từ các nguồn khác hay không. Thực tế, công chứng viên chủ yếu dựa vào giấy tờ do người dân cung cấp, dễ dẫn đến tình trạng thiếu chính xác hoặc xác nhận chậm trễ, gây rủi ro trong hoạt động công chứng. Đại biểu đề xuất cần quy định rõ ràng về việc chia sẻ, cập nhật dữ liệu để bảo đảm tính minh bạch, chính xác.
Về chuyển đổi số trong công chứng, đại biểu kiến nghị bổ sung quy định cụ thể về lộ trình triển khai công chứng điện tử, tập trung vào các nội dung như ký số, xác thực từ xa và lưu trữ điện tử, nhằm đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa và thuận tiện hóa thủ tục hành chính.
Đồng thời, đại biểu cũng phản ánh thực trạng lách luật, trốn thuế thu nhập (2%) thông qua việc hủy hợp đồng công chứng cũ để lập hợp đồng mới khi giao dịch qua nhiều trung gian. Đề nghị cần có chế tài xử lý nghiêm để ngăn chặn thất thu ngân sách nhà nước.
Đối với dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), đại biểu phản ánh tình trạng nhiều lao động trở về từ Thái Lan, Campuchia không có giấy tờ tùy thân, không có số định danh cá nhân, dẫn đến khó khăn trong ký kết hợp đồng lao động, tham gia bảo hiểm xã hội, mở tài khoản ngân hàng. Đại biểu chỉ ra mâu thuẫn tại điểm c khoản 4, Điều 15 khi yêu cầu phải có số định danh đối với đối tượng thực tế không thể đáp ứng. Kiến nghị Chính phủ xây dựng lộ trình cụ thể giải quyết giấy tờ và cấp định danh cho nhóm lao động này, tạo điều kiện cho họ hòa nhập, làm việc hợp pháp./.

Hình 1: Đại biểu Nguyễn Duy Tiến, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội phát biểu.

Hình 2: Đại biểu Lê Thị Song An, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh phát biểu.

Hình 3: Đại biểu Nguyễn Thành Tâm, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh phát biểu.

Hình 4: Đại biểu Trần Hải Phú, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh đoàn Tây Ninh phát biểu.

Hình 5: Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh phát biểu.

Hình 6: Đại biểu Trịnh Ngọc Phương, Tỉnh ủy viên, Bí thư, Chủ tịch HĐND phường Gò Dầu.

Hình 7: Toàn cảnh buổi thảo luận.
Nhật Linh
Ý kiến bạn đọc