Sáng ngày 12/4/2026, tiếp tục chương trình Kỳ họp lần thứ nhất, Quốc hội đã tiến hành biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay; đồng thời, thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi); Dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).
Tham gia thảo luận đối với dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi); đại biểu Hoàng Thị Thanh Thuý - Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) chuyên trách tỉnh Tây Ninh cho rằng Luật tiếp cận thông tin là một luật về dân chủ. Sửa đổi Luật Tiếp cận thông tin không chỉ là sửa đổi câu từ, mà là thay đổi tư duy quản lý: từ tư duy "Ban phát thông tin" sang tư duy "Phục vụ thông tin". Minh bạch thông tin chính là "chìa khoá" để xây dựng lòng tin của Nhân dân với đảng và nhà nước, là tiền đề để kiểm soát quyền lực và đẩy lùi tham nhũng. Đây cũng là động lực quan trọng cho khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tiến bộ và công bằng xã hội, tạo sự ổn định cho sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trên cơ sở ý kiến cử tri và quá trình tiếp nhận kiến nghị, đơn thư từ cử tri, điều quan tâm lớn nhất của tôi đối với dự luật này là xử lý hài hoà mối quan hệ giữa quản lý nhà nước (bảo mật, an toàn) và quyền của công dân (minh bạch, tiếp cận), "vùng cấm thông tin" càng rộng thì sẽ vô hình trung thu hẹp không gian tiếp cận thông tin của người dân. Trong thực tế thời gian qua có những trường hợp cá nhân, tổ chức, cơ quan lạm dụng việc bảo vệ bí mật nhà nước, “thông tin nội bộ” trở thành "cái cớ" để hạn chế quyền tiếp cận thông tin của công dân, làm giảm tính công khai, minh bạch, quyền dân chủ và giám sát của Nhân dân.
Từ đó, đại biểu đề nghị cần thu hẹp phạm vi thông tin mật, nếu văn bản thuộc bí mật nhà nước thì thay vì từ chối tiếp cận toàn bộ văn bản thì xem xét tách nội dung phần được công khai, không nguy hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc (như luật bảo vệ bí mật nhà nước quy định về "bí mật nhà nước") để cung cấp cho công dân.
Thực tế có những việc nhỏ nhưng nếu không lưu ý chấn chỉnh sẽ làm mất đi vai trò, ý nghĩa của việc công khai thông tin, đó là tâm lý "công khai để báo cáo, không phải để sử dụng", vì vậy đăng cho có, cho xong, công khai nội dung nửa vời, không đầy đủ, không kịp thời; khó hiểu; định dạng dữ liệu công khai chưa thân thiện, khó mở, khó tải về phục vụ người dân, doanh nghiệp trong quá trình việc tham khảo, nghiên cứu, giám sát...
Vì vậy, kiến nghị "Thông tin được cung cấp phải chính xác, đầy đủ, kịp thời, dễ sử dụng"; bổ sung thêm một khoản tại Điều 18 về hình thức, thời điểm công khai thông tin là "thông tin công khai trên môi trường mạng phải đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật về dữ liệu mở. Đối với các văn bản pháp lý hoặc chuyên ngành phức tạp thì cơ quan nhà nước phải cung cấp bản tóm tắt ngắn gọn bằng ngôn ngữ phổ thông", điều này giúp người dân có trình độ khác nhau có thể nắm được nội dung cốt lõi và phát huy quyền dân biết, dân bàn, dân làm, dân giám sát, dân thụ hưởng; bổ sung thêm quy định về xử lý đối với trường hợp thông tin không được công khai đầy đủ, bởi công khai không chỉ cần "đúng" mà còn phải "đủ", thiếu hụt thông tin cũng là một hình thức làm sai lệch thông tin cho người tiếp nhận.
Về thời hạn cung cấp thông tin trong dự thảo Luật là 10 ngày cho tất cả loại thông tin khi phân loại tính chất thông tin để quy định thời hạn cung là chưa phù hợp. Vì vậy, cần phân loại các nhóm thông tin với thời hạn cung cấp là khác nhau:
- Thông tin đơn giản (đã có sẵn, không cần xử lý): Tối đa 3 ngày làm việc.
- Thông tin phức tạp (cần sao chép, trích xuất, hoặc thẩm định bảo mật): Tối đa 10 ngày làm việc.
- Trường hợp đặc biệt (khối lượng cực lớn hoặc cần ý kiến liên ngành): có thể gia hạn nhưng không quá 15 ngày (tổng cộng tối đa 30 ngày).
- Thông tin cần được cung cấp khẩn cấp theo quy trình rút gọn nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác thì trong 24 giờ nhận được yêu cầu.
Đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc càng rút ngắn thời gian càng tốt, nếu như luật tiếp cận thông tin hiện hành ban hành cách đây 10 năm, khi mà thông tin nằm trong các tệp hồ sơ giấy, lưu tại các kho lưu trữ. Cán bộ phải đi tìm, lục lọi, photo, đóng dấu... mất rất nhiều thời gian thì hiện nay và hướng tới việc số hoá dữ liệu, liên thông dữ liệu đang và sẽ giúp cho việc tìm kiếm tính bằng giây, nếu để người dân đợi 10 ngày là quá lâu, không còn phù hợp. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi cấp thiết của người dân mà còn kiến tạo một nền hành chính minh bạch, chuyên nghiệp và phục vụ thực chất trong kỷ nguyên số.

Hình 1: Toàn cảnh Quốc hội họp sáng ngày 12/4

Hình 2: Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thuý - Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) chuyên trách tỉnh Tây Ninh phát biểu
Nhật Linh
Ý kiến bạn đọc