Chiều 10/11/2026, thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tư pháp, đề nghị tiếp tục rà soát, điều chỉnh một số quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất, ổn định, minh bạch và khả thi của hệ thống pháp luật.

Hình: Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung - Giám đốc Sở Tư pháp phát biểu
Về việc bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung đánh giá cao việc dự thảo luật đã bổ sung quy định tại khoản 3 Điều 9, theo hướng giao Chính phủ quy định về các trường hợp bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật bằng văn bản hành chính. Đây là hướng tiếp cận phù hợp, góp phần xử lý những văn bản không còn đối tượng điều chỉnh hoặc không còn ý nghĩa áp dụng trên thực tế.
Theo đại biểu, thực tiễn tại các địa phương hiện còn tồn tại số lượng lớn văn bản quy phạm pháp luật chỉ quy định việc bãi bỏ các văn bản quy phạm pháp luật khác. Những văn bản này được ban hành theo quy định trước đây, khi việc bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật bắt buộc phải thực hiện bằng một văn bản quy phạm pháp luật.
Sau khi hoàn thành việc bãi bỏ, các văn bản nêu trên không còn nội dung để tổ chức thực hiện nhưng vẫn tồn tại trong hệ thống với tình trạng còn hiệu lực. Các văn bản này tiếp tục được cập nhật, cộng lũy tiến, rà soát và lưu giữ trong Cơ sở dữ liệu pháp luật, làm gia tăng số lượng văn bản nhưng không còn ý nghĩa sử dụng trên thực tế.
Bên cạnh đó, có những văn bản quy phạm pháp luật đã hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ hoặc công việc được xác định khi ban hành, nhưng kết quả pháp lý vẫn còn giá trị để ghi nhận, quản lý và tra cứu. Có thể kể đến các văn bản về đặt tên đường, tên công trình; văn bản phê duyệt chương trình, đề án, kế hoạch...
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị bổ sung vào dự thảo luật cơ chế xử lý hoặc giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể việc rà soát, thống kê, phân loại và xử lý đối với hai nhóm văn bản nói trên. Trong đó, cần xác định rõ trường hợp nào phải bãi bỏ, trường hợp nào tiếp tục duy trì hiệu lực nhưng được phân loại là văn bản đã hoàn thành việc thực hiện.
Đồng thời, cần quy định cụ thể cách thức cập nhật, quản lý các văn bản này trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, bảo đảm vừa lưu giữ được giá trị pháp lý, giá trị lịch sử của văn bản, vừa tránh tình trạng những văn bản không còn ý nghĩa áp dụng tiếp tục được thống kê, tích lũy qua nhiều năm.
Đại biểu cho rằng việc hoàn thiện cơ chế này là yêu cầu cần thiết nhằm xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tinh gọn, minh bạch, ổn định; xác định rõ tình trạng pháp lý của từng văn bản, qua đó tạo thuận lợi cho công tác quản lý, tra cứu, rà soát và tổ chức thực hiện pháp luật. Mặc khác, mở rộng các trường hợp được bãi bỏ toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật bằng văn bản hành chính, đồng thời quy định chặt chẽ trình tự, thủ tục kiểm soát việc ban hành, không để phát sinh thêm những văn bản đã kết thúc ý nghĩa, giá trị áp dụng nhưng vẫn tiếp tục tồn tại trong hệ thống pháp luật.
Về hiệu lực của văn bản quy định chi tiết tại khoản 2 Điều 70, dự thảo luật quy định: khi văn bản quy phạm pháp luật hết hiệu lực thì văn bản quy định chi tiết, quy định nội dung được giao và quy định biện pháp cụ thể để tổ chức, hướng dẫn thi hành văn bản đó cũng hết hiệu lực, trừ trường hợp được công bố tiếp tục có hiệu lực.
Như vậy, dự thảo chuyển sang nguyên tắc mặc định hết hiệu lực, còn việc tiếp tục áp dụng trở thành trường hợp ngoại lệ và phải được công bố.
Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung cho rằng cần thận trọng với cách tiếp cận này, bởi việc một đạo luật được sửa đổi hoặc thay thế không đồng nghĩa với việc toàn bộ nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành luật cũ đều không còn phù hợp. Trên thực tế, nhiều quy định chi tiết vẫn tương thích với quy định mới, không mâu thuẫn và tiếp tục cần thiết để giải quyết công việc thường xuyên của cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân.
Nếu mặc định các văn bản này hết hiệu lực trong khi việc rà soát, công bố chưa được thực hiện kịp thời hoặc có nội dung bị bỏ sót, hoạt động áp dụng pháp luật có thể bị gián đoạn, phát sinh khoảng trống pháp lý và gây lúng túng trong tổ chức thực hiện.
Theo đại biểu, vấn đề này cần được xem xét kỹ từ thực tiễn quản lý tại địa phương. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật do Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã ban hành nhằm cụ thể hóa và triển khai các quy định của Trung ương, phù hợp với điều kiện, yêu cầu quản lý trên địa bàn.
Nếu văn bản của Trung ương được sử dụng làm căn cứ giao quy định chi tiết hoặc tổ chức thi hành hết hiệu lực thì theo cơ chế dự thảo, các quy định tương ứng trong văn bản của địa phương cũng có thể đương nhiên hết hiệu lực cùng thời điểm. Điều này không chỉ làm thay đổi tình trạng pháp lý của văn bản ở Trung ương mà còn kéo theo việc mất hiệu lực đồng thời của nhiều văn bản địa phương.
Trong khi đó, các văn bản địa phương vẫn đang được sử dụng làm căn cứ giải quyết công việc hằng ngày, thực hiện thủ tục hành chính, quản lý chuyên ngành và bảo đảm quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân. Nếu việc rà soát, công bố không được thực hiện ngay lập tức, có thể phát sinh khoảng trống pháp lý trên diện rộng, làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước, gây khó khăn cho cơ quan thực thi và ảnh hưởng trực tiếp đến việc giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp.
Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị giữ nguyên cơ chế hiện hành về rà soát, xử lý văn bản khi văn bản làm căn cứ hết hiệu lực. Theo đại biểu, cơ chế này đang được thực hiện ổn định, không gây vướng mắc trong thực tiễn và phù hợp hơn với yêu cầu bảo đảm tính liên tục của hoạt động quản lý nhà nước.

Hình: Quang cảnh Hội trường
Về thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc ban hành nghị quyết để điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách, khi Quốc hội không thể họp để kịp thời giải quyết vấn đề phát sinh trong thực tiễn, đại biểu thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh bày tỏ sự đồng tình với nội dung được nêu trong dự thảo và các phân tích của đại biểu phát biểu trước đó.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị giao thẩm quyền này cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với tất cả các luật, không loại trừ các luật do Chính phủ trình.
Theo đại biểu, khi được Quốc hội thông qua, luật thể hiện hoạt động lập pháp và ý chí của Quốc hội, có giá trị pháp lý như nhau, không phụ thuộc vào cơ quan trình dự án luật ban đầu. Vì vậy, cần giao đầy đủ thẩm quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc điều chỉnh quy định của tất cả các luật khi đáp ứng các điều kiện về tính cấp bách, cần thiết và không thể chờ Quốc hội họp xem xét, quyết định.
Hoàng Long
Ý kiến bạn đọc