Đại biểu Hoàng Quang Hàm kiến nghị siết chặt kỷ luật ngân sách, bảo đảm thẩm quyền quyết định của Quốc hội

Thứ sáu - 06/11/2026 04:21 88 0

 

Hình: Quang cảnh hội trường

Chiều ngày 05/11/2026, tham gia thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đại biểu Hoàng Quang Hàm - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội quan tâm đến việc thể chế hóa vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương; siết chặt kỷ luật lập, phân bổ dự toán; quy định thời hạn giao kế hoạch đầu tư công trung hạn và bảo đảm thẩm quyền quyết định, điều chỉnh dự toán của Quốc hội.

Hình: Đại biểu Hoàng Quang Hàm - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội

Để góp phần hoàn thiện dự thảo Luật, đại biểu Hoàng Quang Hàm tham gia góp ý một số nội dung cụ thể như sau:

Thứ nhất, về thể chế hóa vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương và tính chủ động của ngân sách địa phương, đại biểu cho rằng dự thảo Luật chưa cụ thể hóa đầy đủ chủ trương của Đảng. Dự thảo mới quy định nguyên tắc ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo nhưng chưa có chỉ tiêu định lượng để đo lường, giám sát việc thực hiện. Do đó, đề nghị bổ sung quy định khi trình và phê duyệt kế hoạch tài chính 05 năm phải xác định tỷ trọng thu ngân sách trung ương trong tổng thu ngân sách nhà nước và tỷ trọng chi ngân sách trung ương trong tổng chi ngân sách nhà nước. Báo cáo số 914 /BC-BTC ngày 04/11/2026 về tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu tại phiên thảo luận tổ đã thừa nhận sự cần thiết của các chỉ tiêu này và dự kiến thể hiện trong hồ sơ kế hoạch tài chính 05 năm.

Bên cạnh đó, dự thảo có 2 khoản quy định nguyên tắc tỷ lệ phân chia nguồn thu được ổn định lâu dài nhằm tạo sự chủ động cho ngân sách địa phương nhưng chưa làm rõ thế nào là ổn định lâu dài và những nguồn thu nào được ổn định. Mặc dù Báo cáo số 914 giải trình đây là quy định kế thừa Luật hiện hành và đã có cơ chế, định mức phân bổ 05 năm, nhưng theo đại biểu, như vậy vẫn chưa cụ thể hóa đầy đủ chủ trương của Đảng. Vì vậy, đề nghị bổ sung khái niệm thời kỳ ổn định ngân sách hoặc quy định tỷ lệ phân chia nguồn thu và số bổ sung cân đối được giữ ổn định trong kỳ kế hoạch 05 năm, chỉ điều chỉnh khi Quốc hội quyết định.

Thứ hai, về các khoản dự toán ngân sách trung ương chưa phân bổ chi tiết, trong thời gian qua Quốc hội giao Chính phủ phân bổ một số khoản ngân sách trung ương nhưng chưa có cơ chế ràng buộc chặt chẽ, dẫn đến quy mô các khoản chưa phân bổ tăng nhanh, thời gian phân bổ kéo dài, làm giảm hiệu quả sử dụng ngân sách.

Đại biểu ghi nhận Báo cáo số 914 đã tiếp thu, bổ sung khái niệm “dự toán chưa phân bổ chi tiết” để phân biệt với dự phòng ngân sách, đồng thời quy định điều kiện phân bổ sau. Tuy nhiên, việc cho phép một số khoản phân bổ đến ngày 30/10, sau thời hạn này báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trong khi nhiều khoản được kéo dài đến hết năm mà không phải báo cáo, vẫn chưa khắc phục được những bất cập trong thực tiễn. Điều kiện để lại phân bổ sau còn rộng, không có mức trần tối đa nên khó cải thiện chất lượng dự toán, đặc biệt đối với các khoản chi đầu tư và những chính sách đã xác định rõ đối tượng, mức chi. Việc kéo dài thời gian phân bổ đến hết năm cũng không giải quyết được tình trạng chuyển nguồn lớn, bởi các khoản bổ sung dự toán sau ngày 30/9 đương nhiên được phép chuyển nguồn, khiến khoản chưa phân bổ không khác nhiều so với một khoản dự phòng thứ hai.

Dự toán ngân sách là kế hoạch thu, chi trong một năm nên có những khoản đến tháng 12 mới thực hiện chi. Chẳng hạn, nếu dự kiến tăng lương từ tháng 7 thì ngay từ đầu năm phải quyết định mức tăng và tổng kinh phí thực hiện; thời điểm chi đầu năm hay cuối năm không phải là căn cứ để quyết định có đưa khoản chi vào dự toán hay không. Nếu chất lượng lập dự toán tốt, chính sách rõ ràng, cụ thể thì các khoản chi đều có thể được phân bổ ngay từ đầu năm, bất kể thời điểm thực hiện. Theo nguyên lý ngân sách và thông lệ quốc tế, dự toán phải được phân bổ hết, trừ khoản dự phòng, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và thẩm quyền của cơ quan quyết định dự toán. Từ đó, đại biểu đề nghị các khoản chưa phân bổ chi tiết của ngân sách trung ương giao Chính phủ chỉ gồm: các khoản đã có quyết định, đã có chủ trương của cấp có thẩm quyền hoặc chính sách đã ban hành nhưng chưa xác định được cụ thể đối tượng thụ hưởng, mức chi, chưa đủ điều kiện để phân bổ. Mức khống chế không quá 5% tổng chi ngân sách trung ương bằng mức tối đa của dự phòng ngân sách. Quy định thời hạn phân bổ tối đa, quá thời hạn này hủy dự toán; nếu sau khi hủy dự toán có nhiệm vụ cấp bách thì sử dụng dự phòng hoặc điều chuyển từ nơi giải ngân chậm, không nên để một khoản như khoản dự phòng thứ hai lớn và không có thời hạn phân bổ như hiện nay. Đối với ngân sách địa phương cũng cần quy định tương tự như vậy.

Thứ ba, về thời hạn giao kế hoạch đầu tư công trung hạn, việc phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn ngân sách trung ương còn chậm, ảnh hưởng đến công tác điều hành và làm chậm phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư công trong thúc đẩy tăng trưởng, không chỉ ở trung ương mà còn tại các địa phương.

Theo đại biểu, dự thảo Luật ràng buộc chặt chẽ cấp địa phương là Ủy ban nhân dân phải giao trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày Hội đồng nhân dân ban hành nghị quyết nhưng chưa có thời hạn trong khâu giao vốn của trung ương, địa phương không thể hoàn thành việc giao vốn của mình nếu chưa nhận được tổng số vốn chính thức từ trung ương. Do đó, cần quy định trung ương giao chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày Quốc hội ban hành nghị quyết về kế hoạch tài chính 5 năm. Trường hợp vì lý do khách quan, còn khoản nào chưa phân bổ thì giao Chính phủ nhưng phải có thời gian tối đa phải phân bổ xong. Thực tế, luật vẫn giao cho Chính phủ điều chỉnh trong quá trình thực hiện nên vẫn linh hoạt

Thứ tư, về thẩm quyền điều chỉnh dự toán ngân sách, dự thảo Luật trao quyền điều chỉnh dự toán cho Chính phủ và UBND còn rộng, có thể làm hạn chế hiệu lực của dự toán và thẩm quyền quyết định của cơ quan dân cử, chưa phù hợp với nguyên tắc cơ quan nào quyết định thì cơ quan đó có thẩm quyền điều chỉnh.

Dự thảo Luật quy định Quốc hội chỉ quyết định các chỉ tiêu rất tổng hợp nhưng lại giao Chính phủ điều chỉnh 05 nội dung có thể làm thay đổi tổng thu, tổng chi ngân sách hoặc điều chỉnh từ chi đầu tư sang chi thường xuyên. Điều này có thể không phù hợp với chủ trương tiết kiệm chi thường xuyên để tăng chi đầu tư, đồng thời có thể làm thay đổi các chỉ tiêu do Quốc hội quyết định. Trong khi đó, dự thảo chỉ ràng buộc việc điều chỉnh không làm tăng tổng mức vay, bội chi ngân sách và phải bảo đảm các định hướng, mục tiêu của kế hoạch tài chính 05 năm đối với từng lĩnh vực chi. Các chỉ tiêu do Quốc hội quyết định ít, tổng hợp nếu phải điều chỉnh thì kinh tế vĩ mô, thu, chi ngân sách phải diễn biến bất thường và là vấn đề lớn, Quốc hội cần phải biết để đồng hành với Chính phủ. Do đó, đại biểu đề nghị cần quy định việc điều chỉnh làm thay đổi tổng thu, tổng chi hoặc điều chỉnh chi đầu tư, chi thường xuyên thì phải báo cáo Quốc hội, trừ khoản viện trợ và khoản tăng thu; việc điều chỉnh không ảnh hưởng đến chỉ tiêu này để có thể giao Chính phủ.

Hoàng Long

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Thống kê truy cập
  • Đang truy cập2,036
  • Hôm nay237,900
  • Tháng hiện tại1,480,122
  • Tổng lượt truy cập14,631,246
Tài liệu hướng dẫn tuyên truyền chương trình phổ cập tên miền .vn
Lịch công tác
Lịch tiếp xúc cử tri
Lịch tiếp công dân
Tài liệu góp ý luật
Họp không giấy
tài liệu các kì họp
góp ý văn bản dự thảo
chuyển đổi số
hỏi đáp
Công báo
Công khai ngân sách
quân đội nhân dân
Cổng thông tin điện tử tỉnh Tây Ninh
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây