
Hình: Quang cảnh hội nghị
Chiều ngày 04/11/2026, tham gia thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Phan Thị Mỹ Dung - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tư pháp nhận thấy còn có một số nội dung cần được tiếp tục rà soát, đánh giá, điều chỉnh như sau:

Hình: Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung - Giám đốc Sở Tư pháp
Thứ nhất, về tình tiết giảm nhẹ tại Điều 9, đại biểu thống nhất dự thảo Luật đã mở rộng và quy định chi tiết rất nhiều về tình tiết giảm nhẹ so với Luật hiện hành. Tuy nhiên, đối với tình tiết giảm nhẹ quy định tại điểm l khoản 1 Điều 9 về trường hợp cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác, đại biểu cho rằng quy định này tuy có ý nghĩa ghi nhận, khuyến khích những cá nhân, tổ chức có đóng góp, thành tích tốt nhưng cách diễn đạt còn chung chung, mang tính định tính và chưa có căn cứ cụ thể để xác định thế nào là thành tích xuất sắc.
Theo đại biểu, cần làm rõ thành tích xuất sắc có phải được thể hiện bằng các hình thức khen thưởng chính thức như huân chương, huy chương, bằng khen, giấy khen hay chỉ cần được cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền ghi nhận, đánh giá trong quá trình sản xuất, chiến đấu, học tập, công tác. Trường hợp chỉ yêu cầu có sự ghi nhận thì cần xác định hình thức, trình tự và chủ thể thực hiện việc ghi nhận để làm căn cứ áp dụng.
Đơn cử, đối với cán bộ, công chức, viên chức, việc được đánh giá, xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong năm xảy ra vi phạm hoặc trong kỳ đánh giá gần nhất có được xem là thành tích xuất sắc trong công tác để áp dụng tình tiết giảm nhẹ hay không. Bên cạnh đó, dự thảo cũng chưa xác định rõ thời điểm đạt được thành tích là trong năm xảy ra vi phạm, kỳ đánh giá liền kề hay trong cả quá trình công tác. Ngoài ra, còn có thể phát sinh trường hợp lãnh đạo đơn vị phải xác nhận thành tích cho nhân viên đang bị xử phạt vi phạm hành chính.
Đại biểu cho rằng, nếu những nội dung này không được làm rõ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tính khách quan, minh bạch và khả năng kiểm tra việc áp dụng tình tiết giảm nhẹ. Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo đánh giá kỹ tính khả thi của quy định; trường hợp không thể xác định rõ căn cứ áp dụng thì đề nghị bỏ quy định này.
Thứ hai, về xác định thẩm quyền xử phạt trong trường hợp hành vi vi phạm hành chính thuộc thẩm quyền của nhiều người tại khoản 3 Điều 40. Dự thảo Luật quy định việc xử phạt do “người thụ lý đầu tiên” thực hiện có thể phát sinh vướng mắc do chưa xác định rõ tiêu chí để xác định người thụ lý đầu tiên. Trong thực tiễn phát hiện và xử lý vi phạm hành chính có nhiều thời điểm khác nhau, như thời điểm phát hiện hành vi tại hiện trường; lập biên bản vi phạm hành chính; tiếp nhận biên bản, hồ sơ do cơ quan khác chuyển đến; tiếp nhận phản ánh, kiến nghị, tin báo về hành vi vi phạm hoặc thời điểm người có thẩm quyền chính thức tiếp nhận, được phân công xử lý vụ việc. Do đó, chưa rõ phải căn cứ vào thời điểm nào để xác định người thụ lý đầu tiên.
Đặc biệt, đối với những vụ việc được phát hiện thông qua hoạt động kiểm tra liên ngành, có sự tham gia của nhiều cơ quan, lực lượng có thẩm quyền cùng kiểm tra, phát hiện và ghi nhận hành vi vi phạm, việc chỉ căn cứ vào khái niệm “người thụ lý đầu tiên” có thể dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau, gây khó khăn trong xác định thẩm quyền xử phạt.
Từ những bất cập trên, đại biểu đề nghị sửa khoản 3 Điều 40 theo hướng: “Trường hợp hành vi vi phạm hành chính thuộc thẩm quyền xử phạt của nhiều người thì người có thẩm quyền xử phạt thuộc cơ quan của người lập biên bản vi phạm hành chính thực hiện việc xử phạt.”
Theo đại biểu, quy định này sẽ tạo căn cứ cụ thể, rõ ràng để xác định đầu mối xử lý, bảo đảm sự liên tục giữa việc phát hiện, lập biên bản và ban hành quyết định xử phạt; đồng thời tránh tình trạng lúng túng hoặc đùn đẩy trách nhiệm trong xử lý vi phạm hành chính.
Thứ ba, về bảo đảm quyền giải trình tại khoản 2 Điều 50, dự thảo Luật quy định người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính hoặc người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm xem xét ý kiến giải trình của cá nhân, tổ chức vi phạm để ra quyết định xử phạt. Tuy nhiên, dự thảo mới xác định văn bản giải trình hoặc biên bản phiên giải trình là tài liệu có liên quan trong hồ sơ, căn cứ xử phạt mà chưa quy định rõ kết quả xem xét nội dung giải trình phải được thể hiện như thế nào.
Theo đại biểu, dù người vi phạm đã thực hiện quyền giải trình nhưng vẫn khó xác định được ý kiến, tài liệu và lập luận của họ có thực sự được nghiên cứu, đánh giá hay chưa. Trong khi đó, có những vụ việc mức tiền phạt lên đến hàng tỷ đồng, việc xem xét đầy đủ, khách quan nội dung giải trình có ý nghĩa rất quan trọng, giúp đánh giá toàn diện tình tiết, chứng cứ và bản chất vụ việc, không bỏ lọt tình tiết giảm nhẹ hoặc những căn cứ có thể làm thay đổi mức độ trách nhiệm xử lý; qua đó bảo đảm quyết định xử phạt chính xác, đúng pháp luật và phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm. Vì vậy, đề nghị bổ sung quy định theo hướng: trường hợp cá nhân, tổ chức thực hiện quyền giải trình thì kết quả xem xét nội dung giải trình phải được ghi nhận trong một biểu mẫu hoặc tài liệu thuộc hồ sơ xử phạt, thể hiện rõ nội dung giải trình được tiếp thu toàn bộ, tiếp thu một phần hoặc không tiếp thu. Trường hợp chỉ tiếp thu một phần hoặc không tiếp thu thì phải nêu rõ lý do.
Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung nhấn mạnh, việc ghi nhận kết quả xem xét giải trình trong hồ sơ xử phạt không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính mà nhằm tạo cơ chế bảo đảm quyền giải trình được thực hiện thực chất, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của người có thẩm quyền xem xét giải trình. Đây cũng là cơ sở để cá nhân, tổ chức biết được quan điểm xử lý, thực hiện quyền khiếu nại, khởi kiện khi cần thiết; đồng thời phục vụ công tác kiểm tra, giám sát, bảo đảm tính công khai, minh bạch, khách quan và hạn chế tình trạng xem xét giải trình mang tính hình thức.
Hoàng Long
Ý kiến bạn đọc