Đại biểu Lê Thị Song An: cần làm rõ giá trị pháp lý của bằng trung học nghề

Thứ bảy - 22/11/2025 04:37 26 0

Tiếp theo chương trình Kỳ họp thứ 10, sáng 20/11, Quốc hội thảo luận tại Hội trường đối với dự án Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi).

Tham gia tại phiên thảo luận, đại biểu Lê Thị Song An - Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Tây Ninh đã có những góp ý như sau: 

Thứ nhất, về giá trị pháp lý của bằng trung học nghề

Tại điểm d khoản 3 Điều 6 quy định: “Người học học hết chương trình giáo dục trung học nghề và đủ điều kiện theo quy định thì được dự thi; đạt yêu cầu thì được người đứng đầu cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp cấp bằng trung học nghề.”

Đại biểu Song An cho rằng để bảo đảm quyền lợi của người học và thống nhất trong áp dụng, cần làm rõ giá trị pháp lý của bằng trung học nghề so với bằng tốt nghiệp THPT. Việc xác định rõ giá trị của văn bằng sẽ giúp người học được công nhận trong hệ thống giáo dục quốc dân, tránh tình trạng bị phân biệt khi tham gia tuyển dụng hoặc khi đăng ký học lên trình độ cao hơn.

Thực tiễn trước đây cho thấy, đối với học sinh tốt nghiệp THCS theo học trung cấp nghề, mặc dù được học văn hóa song song và được cấp bằng trung cấp nghề khi tốt nghiệp, nhưng nhiều cơ quan tuyển dụng không chấp nhận trình độ văn hóa ghi theo bằng trung cấp nghề, buộc người học phải ghi “9/12”, dẫn đến không đáp ứng điều kiện tuyển dụng. Nếu không quy định cụ thể, bằng trung học nghề có thể tiếp tục gặp vướng mắc tương tự, nhất là khi nhiều vị trí việc làm hiện nay vẫn yêu cầu tốt nghiệp THPT hoặc trình độ văn hóa 12/12. Do đó, việc quy định đầy đủ, rõ ràng về giá trị pháp lý và phạm vi sử dụng của bằng trung học nghề, nhằm bảo đảm quyền lợi người học và tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp tục học tập hoặc tham gia thị trường lao động của người học.

Ngoài ra, tại điểm d khoản 3 Điều 6 quy định: “Người học học hết chương trình giáo dục trung học nghề và đủ điều kiện theo quy định thì được dự thi.”

Tuy nhiên, nội dung “dự thi” trong quy định trên chưa được làm rõ về hình thức thi, chưa xác định đây là kỳ thi kết thúc khóa học nằm trong chương trình đào tạo hay là một kỳ thi độc lập khác. Việc chưa xác định cụ thể sẽ gây khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện và có thể dẫn đến cách hiểu, cách áp dụng không thống nhất giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và phù hợp với quy định tại các điểm khác, do đó đại biểu đề nghị Ban soạn thảo rà soát, chỉnh lý và quy định rõ: Hình thức thi (thi kết thúc chương trình, thi tốt nghiệp hay thi theo một hình thức đánh giá khác); Điều kiện dự thi; Điều kiện công nhận tốt nghiệp và cấp bằng trung học nghề.

Việc quy định cụ thể các nội dung trên sẽ giúp cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuận lợi trong tổ chức thực hiện, đồng thời giúp người học hiểu rõ lộ trình đánh giá, xét tốt nghiệp và quyền lợi khi hoàn thành chương trình đào tạo.

Thứ hai, về trình độ chuẩn của giảng viên, giáo viên, người dạy nghề

Tại khoản 1 Điều 21, quy định: “Giảng viên, giáo viên, người dạy nghề phải có trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm và năng lực thực hành nghề tương ứng với yêu cầu của nhiệm vụ giảng dạy lý thuyết, thực hành, tích hợp.”

Theo quy định hiện hành, để được công nhận là giảng viên, giáo viên hoặc người dạy nghề, cá nhân phải có bằng cấp chuyên môn, chứng chỉ sư phạm, chứng chỉ kỹ năng nghề và các yêu cầu kèm theo. Tuy nhiên, các quy định này chưa phù hợp với đặc thù của đội ngũ chuyên gia, kỹ thuật viên đang làm việc tại doanh nghiệp; đồng thời gây khó khăn cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp khi triển khai mô hình phối hợp đào tạo với doanh nghiệp.

Trong thực tiễn, việc cơ sở giáo dục nghề nghiệp liên kết với doanh nghiệp để tổ chức cho học sinh, sinh viên thực hành, thực tập tại môi trường sản xuất thực tế là yêu cầu thường xuyên, cần thiết nhằm giúp người học tiếp cận máy móc, thiết bị, công nghệ hiện đại, rèn luyện tay nghề, tác phong công nghiệp và đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, hạn chế việc đào tạo lại sau khi tuyển dụng. Tuy nhiên, nhiều lao động tại doanh nghiệp dù có kinh nghiệm lâu năm, tay nghề cao nhưng không đáp ứng yêu cầu về năng lực sư phạm hoặc bằng cấp, nên không đủ điều kiện tham gia hướng dẫn, giảng dạy thực hành cho học sinh, sinh viên.

Do đó, đại biểu Song An đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu xây dựng tiêu chuẩn riêng, cụ thể đối với đội ngũ nhà giáo do doanh nghiệp cử tham gia đào tạo. Việc quy định theo hướng lược bỏ các chứng chỉ không thật sự cần thiết, chỉ yêu cầu bảo đảm năng lực chuyên môn, kỹ năng nghề và kinh nghiệm thực tiễn phù hợp với vị trí giảng dạy. Đồng thời, đề nghị xem xét bổ sung chính sách hỗ trợ, ưu đãi về đào tạo, kinh phí hoặc thù lao đối với lực lượng này nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia tích cực hơn trong hoạt động đào tạo nghề.

Cuối cùng: về công tác kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục nghề nghiệp được quy định tại chương V

Đại biểu Song An đánh giá cao việc bổ sung một số điều mới về kiểm định chất lượng của Ban soạn thảo vì kiểm định chất lượng là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng đào tạo nghề, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động trong và ngoài nước, đồng thời tăng cường niềm tin của xã hội, doanh nghiệp và người học. Đây là công cụ pháp lý bắt buộc theo Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai công tác kiểm định chất lượng còn rất nhiều hạn chế. Theo báo cáo số 1544/BGDĐT về tổng kết thi hành Luật GDNN, đến nay các tổ chức kiểm định đã thực hiện 305 lượt kiểm định đối với 261 cơ sở GDNN, trong đó chỉ có 86 trường cao đẳng và 5 trường trung cấp đạt tiêu chuẩn kiểm định. Trong khi, cả nước hiện có 399 trường cao đẳng, 429 trường trung cấp và 728 trung tâm GDNN. Như vậy, tỷ lệ các cơ sở đạt kiểm định chất lượng còn rất thấp, khoảng 21% ở bậc cao đẳng và chưa đến 1,5% ở bậc trung cấp và tỷ lệ cơ sở giáo dục nghề nghiệp đạt kiểm định chất lượng rất thấp.

Điều này cho thấy, mặc dù kiểm định chất lượng là yêu cầu bắt buộc, việc thực hiện tại các cơ sở GDNN vẫn hạn chế. Bên cạnh đó chưa có cập nhật số liệu thống nhất trên toàn quốc.

Do đó, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo bổ sung, hoàn thiện một số nội dung quan trọng về công tác kiểm định chất lượng như sau:

Một là, Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo:

(1) Cần thiết lập cơ chế kiểm định chất lượng độc lập, minh bạch và hiệu quả.

(2) Sớm ban hành tiêu chuẩn kiểm định theo từng trình độ đào tạo (sơ cấp, trung học nghề, trung cấp, cao đẳng), đảm bảo phù hợp với yêu cầu đầu ra và chuẩn nghề nghiệp quốc tế. Rà soát, đơn giản hóa quy trình kiểm định để tăng hiệu quả và giảm gánh nặng hành chính cho các cơ sở.

(3) Ban hành cơ chế hỗ trợ, khuyến khích cơ sở GDNN cải tiến và nâng cao chất lượng sau kiểm định, bao gồm ưu đãi tài chính, tư vấn chuyên môn, đào tạo, đầu tư cơ sở vật chất và phát triển chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế.

(4) Lắng nghe ý kiến phản hồi từ doanh nghiệp và người học để làm tiêu chí đánh giá kiểm định.

(5) Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia thống nhất về KĐCLGDNN, ứng dụng công nghệ quản lý, chuẩn hóa quy trình báo cáo, giám sát và công khai kết quả kiểm định minh bạch.

(6) Nghiên cứu biện pháp chế tài nghiêm minh đối với cơ sở không tuân thủ quy định kiểm định chất lượng. Đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp không đạt chất lượng thì sắp xếp tinh gọn cho hợp lý và hiệu quả.

Hai là, Đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp:

(1) Thực hiện kiểm định chất lượng định kỳ với chu kỳ không quá 3 năm.

(2) Công khai kết quả kiểm định trên hệ thống cơ sở dữ liệu GDNN nhằm tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình./.

 

Hình 1: Đại biểu Lê Thị Song An, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh phát biểu

Hình 2: Quang cảnh tại buổi thảo luận sáng 20/11

Hoàng Long

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Thống kê truy cập
  • Đang truy cập3,297
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách truy cập3,296
  • Hôm nay237,900
  • Tháng hiện tại1,553,108
  • Tổng lượt truy cập14,704,232
Tài liệu hướng dẫn tuyên truyền chương trình phổ cập tên miền .vn
Lịch công tác
Lịch tiếp xúc cử tri
Lịch tiếp công dân
Tài liệu góp ý luật
Họp không giấy
tài liệu các kì họp
góp ý văn bản dự thảo
chuyển đổi số
hỏi đáp
Công báo
Công khai ngân sách
quân đội nhân dân
Cổng thông tin điện tử tỉnh Tây Ninh
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây