Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung: đề nghị bỏ cụm từ "trung hạn và dài hạn" trong khái niệm về dự án đầu tư

Thứ sáu - 28/11/2025 05:48 35 0

Sáng ngày 27/11, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Đầu tư (sửa đổi).  Tham gia thảo luận, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tư pháp thống nhất sự cần thiết sửa đổi Luật theo Tờ trình của Chính phủ, báo cáo thẩm tra và cũng cơ bản thống nhất với một số  nội dung  của BC số 679 ngày 25/11/2025. Để góp phần hoàn thiện dự thảo Luật, đại biểu Mỹ Dung tham gia đóng góp và kiến nghị vào những vấn đề sau:

Thứ nhất, tại khoản 4, Điều 3, giải thích từ ngữ quy định: “4. Dự án đầu tư là tập hợp đề xuất bỏ vốn trung hạn hoặc dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư kinh doanh trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định.”

Tuy nhiên, đến nay, cách định nghĩa này đang tạo ra khoảng trống pháp lý và không phù hợp thực tiễn mới: hiện nay nhiều loại hình đầu tư rõ ràng là dự án nhưng lại không phải trung hạn hoặc dài hạn, như:

Một là, Trong đầu tư tư nhân và FDI, có rất nhiều mô hình không thuộc trung hạn hoặc dài hạn, nhưng bản chất vẫn là dự án: như Dự án thử nghiệm ngắn hạn; FDI về công nghệ, KPI thử nghiệm, mô hình sản xuất thử chỉ kéo dài 3–12 tháng, nhưng doanh nghiệp vẫn phải lập dự án, xin chấp thuận chủ trương hoặc giấy phép. Những dự án này không thể xếp vào trung hạn hoặc dài hạn, nhưng bản chất vẫn là dự án đầu tư.

Hai là, Dự án logistics, kho bãi, thương mại thuê đất ngắn hạn: Nhiều nhà đầu tư thuê kho 1–2 năm theo chu kỳ kinh doanh, đầu tư hệ thống quản lý kho, băng chuyền, robot bốc xếp. Tổng vốn có khi rất lớn nhưng thời gian ngắn. Rất rõ đây là dự án đầu tư nhưng không phải trung hạn.

Như vậy, có thể làm phát sinh cách hiểu khác nhau giữa các địa phương: Có tỉnh yêu cầu dự án FDI ngắn hạn phải lập dự án đầy đủ; Có tỉnh lại nói “ngắn hạn không phải dự án đầu tư”. Có thể dẫn đến khiếu nại, chậm đầu tư. Và có thể sẽ chồng chéo với pháp luật khác như: Luật Đất đai 2024 yêu cầu dự án đầu tư phải gắn với: nhu cầu đất, đánh giá tác động, thời gian sử dụng đất, nghĩa vụ tài chính…mà không yêu cầu liên quan đến tiêu chí trung hạn hay dài hạn.

Như vậy, vẫn giữ tiêu chí “trung hạn hoặc dài hạn”, thì sẽ có nhiều dự án đầu tư sẽ không có chỗ đứng pháp lý rõ ràng. Nên việc xác định rõ về tiêu chí này rất quan trọng, bởi đây sẽ là cơ sở cho các nhà đầu tư được áp dụng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ được quy định tại luật này. Do đó, đại biểu đề nghị bỏ từ trung hạn và dài hạn ra trong khái niệm về dự án đầu tư.

Thứ hai, đại biểu Mỹ Dung cho rằng vấn đề ưu đãi và hỗ trợ đầu tư được quy định tại Chương III (từ điều 14 đến điều 17) trong dự thảo, Xác định đây là nhóm chính sách có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, tạo lập động lực tăng trưởng mới, đồng thời đồng hành cùng doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu sâu rộng. Dự thảo lần này tiếp tục thể hiện tinh thần cải cách mạnh mẽ, nhất là trong: việc tách bạch rõ ưu đãi đầu tư và hỗ trợ đầu tư, giúp công cụ chính sách minh bạch, tránh lẫn lộn; bổ sung nhiều chính sách hỗ trợ mới gắn với xu hướng phát triển bền vững như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, trung hòa carbon; thiết lập khung pháp lý cho ưu đãi đặc biệt, tạo điều kiện thu hút các dự án chiến lược có tầm ảnh hưởng lớn.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy: Nhiều ưu đãi còn dàn trải, chưa thực sự tập trung vào ngành mũi nhọn tại Điều 15. Với việc liệt kê số lượng lớn các ngành được ưu đãi như trên thì gần như ngành nào của nền kinh tế đất nước cũng được ưu đãi mà khi ưu đãi quá rộng, dàn trải, chưa tập trung vào ngành trọng tâm như vậy thì hai hệ quả tất yếu sẽ xảy ra:

 Một là, Nguồn lực ngân sách bị phân tán, không tạo dấu ấn đột phá; Không khuyến khích được doanh nghiệp đầu tư vào ngành chiến lược. Cho nên, đại biểu kiến nghị cần tập trung ưu đãi cao nhất cho các ngành sau để bảo đảm nguồn lực đủ để tạo lợi thế vượt trội: Bán dẫn và thiết bị điện tử chiến lược; Trí tuệ nhân tạo – điện toán đám mây – trung tâm dữ liệu; Năng lượng tái tạo, hydrogen, lưu trữ năng lượng; Công nghệ sinh học – dược phẩm công nghệ cao; Công nghiệp quốc phòng công nghệ cao

Hai là, Về địa bàn ưu đãi cũng quá rộng, thiếu trọng tâm: Ngoài địa bàn khó khăn và đặc biệt khó khăn, khoản 2 Điều 15 ưu đãi toàn bộ: Khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, khu kinh tế.. Trong thực tế, phần lớn dự án sản xuất đều đặt trong khu công nghiệp, như vậy gần như “mọi dự án trong KCN đều được ưu đãi”. Đây là chính sách dàn trải, không phân biệt, làm giảm hiệu quả ưu đãi và có nguy cơ bị lợi dụng.

Có thể tạo nguy cơ cạnh tranh không lành mạnh giữa các địa phương; Khi danh mục quá rộng và tiêu chí không rõ, địa phương có thể linh hoạt diễn giải để thu hút đầu tư bằng mọi giá. Điều này dẫn tới những “cuộc đua”, nơi ưu đãi được sử dụng để cạnh tranh thay vì năng lực nội tại. Vì vậy, lần sửa đổi luật này cần định hướng rõ về ưu đãi phải chọn lọc – hỗ trợ phải thực chất 

Ba là, Vấn đề về chính sách Ưu đãi đầu tư: Trong nhiều năm, chính sách ưu đãi của chúng ta chủ yếu tập trung vào: Thuế thu nhập doanh nghiệp; Thuế nhập khẩu; Miễn, giảm tiền thuê đất, khấu hao nhanh….Đây là các ưu đãi cần thiết nhưng hiện nay không còn tạo lợi thế cạnh tranh nữa, nhất là khi nhiều nước trong khu vực cũng đang sử dụng công cụ tương tự.

Trong khi đó, xu hướng quốc tế chuyển dịch mạnh sang các ưu đãi phi tài chính, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao. Mà chúng ta đang thiếu nhóm ưu đãi phi tài chính này (như: Ưu tiên tiếp cận dữ liệu số, cơ sở dữ liệu công – yếu tố cốt lõi trong kinh tế số; Cơ chế sandbox cho mô hình kinh doanh mới, đặc biệt trong AI, fintech, năng lượng mới; tín dụng thuế R&D, cho phép doanh nghiệp khấu trừ một tỷ lệ cố định của chi phí nghiên cứu khỏi thuế phải nộp…). Những công cụ này phù hợp với chiến lược cạnh tranh của Việt Nam trong lĩnh vực bán dẫn, AI, công nghệ sinh học và chuyển đổi số.

Mặc khác chúng ta cũng đang: Thiếu cơ chế ưu đãi theo kết quả thực hiện: Ưu đãi được cấp dựa vào điều kiện đăng ký ban đầu, không gắn với kết quả thực hiện; Nhiều doanh nghiệp FDI kê khai lỗ kéo dài nhưng vẫn hưởng ưu đãi thuế; Tình trạng chuyển giá khó kiểm soát.

Do đó, đại biểu Mỹ Dung kiến nghị bổ sung cơ chế nhà đầu tư chỉ được tiếp tục hưởng ưu đãi nếu đạt được các chỉ số sau: tỷ lệ nội địa hóa; chi cho R&D; số lao động chất lượng cao được đào tạo; sản phẩm công nghệ mới được thương mại hóa; năng lượng sạch trong sản xuất. Đồng thời, bổ sung cơ chế hậu kiểm định kỳ hằng năm, thu hồi ưu đãi nếu không đạt chỉ số cam kết. Cũng như bổ sung quy định cơ chế hậu kiểm bắt buộc, đánh giá hằng năm, thu hồi ưu đãi nếu không đạt cam kết. 

Thứ ba, qua nghiên cứu các phục lục danh mục ban hành kèm theo Dự thảo luật, đại biểu cho rằng các cơ quan chức năng cần rà soát kỹ lưỡng, để loại bỏ hoặc cập nhật danh mục cho đúng với tính chất quản lý hiện nay, tránh tình trạng áp dụng pháp luật thiếu thống nhất hoặc gây khó khăn không cần thiết cho các hoạt động sản xuất kinh doanh hợp pháp, cụ thể như sau:

Ví dụ, tại phụ lục III: liên quan đến các loại thực vật, động vật, vẫn tồn tại tình trạng một số loài được xếp vào danh mục nguy cấp, quý hiếm trong khi thực tiễn cho thấy nhiều loài đã được ra khỏi tình trạng nguy cấp nhờ nuôi sinh sản, nhân giống rộng rãi, có thị trường thương mại ổn định, nhưng vẫn nằm trong nhóm “nguy cấp”, làm cho người dân khó tiêu thụ, khó vận chuyển, kinh doanh, thậm chí bị xử lý vi phạm.

- Như danh mục phần là họ cây hoa lan từ số 13 đến số 34: trong danh mục này có những loài có thể là đang được trồng phổ biến sử dụng và được kinh doanh rộng rãi. Hoặc như danh mục loài thủy sản nguy cấp, quý hiếm nhóm I thì có những loài mà đại biểu thấy rất phổ biến trong tự nhiên và được nuôi thương mại: ví dụ như cá hô ở thứ tự số 15; cá tra dầu số thứ tự 29; cá trê trắng ở thứ tự số 35 đang rất phổ biến ở miền Tây, nơi nào cũng có, khô trê là món yêu thích của người dân miền tây. Hoặc ở danh mục thực vật có: rau câu chân vịt thứ tự 109; rong nhớt số thứ tự 124, rong thóc tiên số 126 ….v..v, đại biểu nhận định thấy cũng phổ biến hiện nay được chế biến thánh các món ăn bổ dưỡng.

Hoặc ở phụ lục IV, đại biểu Mỹ Dung đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc cắt giảm đáng kể số lượng ngành nghề kinh doanh có điều kiện, việc mạnh dạn loại bỏ các rào cản không còn phù hợp là rất cần thiết để bảo đảm môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch, phù hợp với định hướng cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ. Tuy nhiên, qua rà soát kỹ Phụ lục IV, đại biểu nhận thấy vẫn còn một số ngành nghề tiếp tục được xếp vào nhóm “kinh doanh có điều kiện” dù không còn tiềm ẩn rủi ro lớn hoặc đã có cơ chế điều chỉnh bằng pháp luật chuyên ngành hiệu quả, như: Ngành nghề kinh doanh dịch vụ kiến trúc; ngành nghề “kinh doanh dịch vụ phát hành, ghi âm, ghi hình, ca múa nhạc, sân khấu” (thứ tự số 199).

Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát toàn diện Phụ lục IV, mạnh dạn bãi bỏ các mục không còn cần thiết, bảo đảm rằng danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện chỉ giới hạn trong những lĩnh vực thật sự cần thiết để bảo vệ lợi ích công cộng theo đúng nguyên tắc của Luật Đầu tư./.

Hình 1: Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung – Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tư pháp phát biểu ý kiến

Hình 2: Quang cảnh Hội trường sáng ngày 27/11

Hoàng Long

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Thống kê truy cập
  • Đang truy cập3,300
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách truy cập3,299
  • Hôm nay237,900
  • Tháng hiện tại1,553,118
  • Tổng lượt truy cập14,704,242
Tài liệu hướng dẫn tuyên truyền chương trình phổ cập tên miền .vn
Lịch công tác
Lịch tiếp xúc cử tri
Lịch tiếp công dân
Tài liệu góp ý luật
Họp không giấy
tài liệu các kì họp
góp ý văn bản dự thảo
chuyển đổi số
hỏi đáp
Công báo
Công khai ngân sách
quân đội nhân dân
Cổng thông tin điện tử tỉnh Tây Ninh
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây