Sáng 25/11/2025, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận tại Tổ về Chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035; Chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035. Ông Phạm Hùng Thái - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh chủ trì Tổ thảo luận số 3. Tham dự thảo luận có Thượng tướng Lê Tấn Tới - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội.
Tham gia phát biểu tại tổ thảo luận về 02 dự án chủ trương đầu tư, đại biểu Nguyễn Mạnh Tiến – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội đề nghị cần rà soát lại Chương trình Mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035. Vì nhiều khả năng phải lùi thời điểm triển khai một trong hai chương trình, do quy mô vốn quá lớn, ngân sách khó có thể triển khai cùng lúc cả hai chương trình như dự thảo Nghị quyết đề ra, cụ thể:
Một là, Về quy mô vốn, Chương trình y tế có tổng vốn 88.635 tỷ đồng, tập trung cho y tế cơ sở và phòng ngừa nên tính khả thi cao. Trong khi đó, Chương trình giáo dục cần tới 574.180 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ rất lớn khó thể cân đối nếu triển khai song song nhiều chương trình mục tiêu quốc gia khác.
Hai là, Về nguy cơ chồng lấn, Chương trình y tế đã quy định rõ nguyên tắc, cơ chế để tránh trùng lặp với các Chương trình MTQG và các dự án y tế khác. Trong khi đó, Chương trình giáo dục có nguy cơ chồng lấp cao với Chương trình MTQG nông thôn mới giai đoạn mới, Chương trình vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; 02 chương trình có nhiều điểm giao thoa nhưng chưa có cơ chế phối hợp giữa Bộ Giáo dục & Đào tạo và Bộ Y tế.
Ba là, Về ưu tiên vùng khó khăn, Chương trình y tế quy định rõ ưu tiên ngân sách trung ương cho vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới và hải đảo. Ngược lại, Chương trình giáo dục chỉ nêu ưu tiên chung, không có cơ chế phân bổ đặc thù hay tỷ lệ vốn cụ thể cho địa phương khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, nên tính định hướng còn hạn chế.
Tham gia góp ý đối với Chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 – 2035. Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung – Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tư pháp đề nghị sau khi Nghị quyết được ban hành, Chính phủ (hoặc giao Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan) xây dựng kế hoạch, chương trình triển khai chi tiết, có mốc thời gian cụ thể cho từng giai đoạn nhỏ, gắn với phân bổ kinh phí hằng năm. Cách làm này giống như các đề án trước đây: mỗi năm có nhiệm vụ, chỉ tiêu rõ ràng, làm căn cứ đánh giá kết quả từng giai đoạn và tiến độ thực hiện mục tiêu chung.
Về mục tiêu tỷ lệ người dân được lập sổ sức khỏe điện tử và quản lý sức khỏe theo vòng đời, đặt ra đến năm 2030 đạt 100% và “duy trì đến năm 2035”, đại biểu Mỹ Dung băn khoăn về cách diễn đạt, nếu ghi “duy trì đến năm 2035” thì sau năm 2035 có tiếp tục duy trì hay không. Do đó, đại biểu cho rằng đã xác định đến năm 2030 đạt 100% thì về nguyên tắc phải duy trì bền vững, không cần giới hạn đến năm 2035.
Đồng thời, theo đại biểu việc ý kiến thẩm định của Hội đồng thẩm định quốc gia và đề xuất của Bộ Y tế, Chương trình được tách riêng các chỉ tiêu, mục tiêu về y tế và dân số khỏi các Chương trình MTQG về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Việc tách riêng này đồng nghĩa với việc nguồn lực cũng được phân định riêng. Tuy nhiên, nếu tách hoàn toàn mà không có cơ chế kết nối với các chương trình về ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới sáng tạo, đồng thời không tận dụng được kết quả, hạ tầng và nguồn lực đã đầu tư từ các chương trình khác, thì rất khó hoàn thành các mục tiêu đặt ra.
Đối với chỉ tiêu về tỷ lệ người dân được tiếp cận ít nhất một kênh thông tin đại chúng chính thống về chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh, nâng cao sức khỏe (đến năm 2030 đạt 50%, năm 2035 đạt 80%), đây là chỉ tiêu rất ý nghĩa và phù hợp với bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, khái niệm “tiếp cận” đang mang tính định tính, trong Tờ trình cũng chưa làm rõ công cụ, phương pháp đo lường. Vì vậy, đại biểu đề nghị thiết kế chỉ tiêu theo hướng gắn với các chương trình truyền thông được lượng hóa, có lực lượng y tế, các tổ chức đoàn thể, lực lượng cơ sở trực tiếp truyền thông, tư vấn để người dân thực sự được tiếp cận, hiểu và thay đổi hành vi.
Về chỉ tiêu số lượng người yếu thế, người dễ bị tổn thương được tiếp cận, sử dụng dịch vụ tại các cơ sở chăm sóc xã hội, theo đại biểu cần làm rõ khái niệm “người yếu thế, “người dễ bị tổn thương”. Vì, khái niệm “người yếu thế, người dễ bị tổn thương” theo pháp luật hiện hành rất rộng nhưng không phải tất cả đều có nhu cầu, hoặc cần sử dụng dịch vụ tại cơ sở chăm sóc xã hội.
Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị cần có giải pháp bổ sung phần vốn đầu tư công giao cho địa phương thực hiện phải hài hòa với các chương trình đầu tư khác; mặc dù tách về mặt chương trình, nhưng trên thực tế không thể “tách rời” hoàn toàn với đầu tư cho nông thôn mới, hạ tầng y tế, đường, điện, nước… Chương trình y tế, dân số phải được phép sử dụng, tận dụng kết quả và hạ tầng từ các chương trình khác, nếu không sẽ rất khó hoàn thành mục tiêu.
Về nguồn vốn khác, Chương trình dự kiến huy động khoảng 594 tỷ đồng từ xã hội hóa, tài trợ, quỹ… theo đại biểu để huy động được nguồn lực này với ngành y tế là không dễ, ngành y tế cần có giải pháp, cơ chế rõ ràng để thu hút nguồn lực xã hội hóa.
Tham gia góp ý đối với Chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 – 2035, đại biểu Nguyễn Hoàng Uyên – Phó Giám đốc Sở Y tế cho rằng nội dung kinh phí trong Tờ trình Chính phủ về tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình được nêu (giai đoạn 2026–2030 tối thiểu là 88.635 tỷ đồng; giai đoạn 2031–2035 là 36.843 tỷ đồng) nhưng chưa làm rõ cơ cấu phân bổ theo từng hợp phần, từng nhóm nhiệm vụ trọng tâm, đề nghị rà soát và làm rõ cơ sở xây dựng tổng mức kinh phí 88.635 tỷ đồng, đồng thời xác định cụ thể cơ cấu phân bổ vốn cho từng nhóm hạng mục như hạ tầng, xây mới – cải tạo TTYT, trang thiết bị, đào tạo nhân lực, chuyển đổi số, xét nghiệm – giám sát dịch tễ, kho lạnh vaccine…; trong đó cần ưu tiên chuyển đổi số và tăng tỷ trọng cho y tế dự phòng. Đồng thời, đề nghị bổ sung bảng cơ cấu vốn theo từng nhiệm vụ, hợp phần; làm rõ phương pháp tính tổng mức đầu tư và nhu cầu vốn từng địa phương; đồng thời rà soát để tránh trùng lặp, chồng chéo với các Chương trình MTQG khác như giảm nghèo bền vững, nông thôn mới và Chương trình vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Về cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện chương trình, theo đại biểu trong dự thảo hiện nay, nội dung phân cấp, phân quyền cho địa phương được nêu khá rõ, tuy nhiên vai trò của Bộ Y tế vẫn chưa được thể hiện đầy đủ. Vì vậy, cần làm rõ và quy định cụ thể hơn trách nhiệm của Bộ Y tế trong việc chỉ đạo, điều phối, hướng dẫn và giám sát thực hiện Chương trình. Bộ Y tế cần thiết lập bộ tiêu chí giám sát chất lượng thống nhất trên phạm vi toàn quốc; ban hành và hướng dẫn kỹ thuật chuyên môn phù hợp với mô hình y tế cơ sở hiện đại như bác sĩ gia đình, quản lý bệnh mạn tính; đồng thời thực hiện đánh giá định kỳ việc triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử để đảm bảo tính chuẩn hóa và liên thông dữ liệu. Đồng thời, đề nghị cần bổ sung cơ chế phối hợp liên ngành, quy định rõ trách nhiệm các bộ để tránh chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ; làm rõ vai trò từng bộ sẽ bảo đảm Chương trình triển khai đồng bộ và hiệu quả hơn.
Tham góp ý Chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035, đại biểu Lê Thị Song An – Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh đề nghị cần xem xét lại vấn đề nguồn kinh phí khi triển khai các nghị quyết và chương trình mục tiêu quốc gia. Hiện nay, đã có nhiều chương trình mục tiêu quốc gia được thông qua, mỗi chương trình đều yêu cầu địa phương phải bố trí vốn đối ứng. Đối với những tỉnh có ngân sách khó khăn, yêu cầu vốn đối ứng này gây áp lực rất lớn.
Tại điểm a khoản 2 Điều 3, Dự thảo quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng kế hoạch, trình Hội đồng nhân dân cùng cấp bố trí ngân sách và ban hành quy định về lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình, dự án có nội dung tương đồng để triển khai Chương trình. Như vậy, trách nhiệm thiết kế cơ chế lồng ghép được giao cho địa phương. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng nếu không có khung hướng dẫn chung, mỗi tỉnh có thể thực hiện theo một cách khác nhau, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, giám sát và quyết toán sau này. Đồng thời, về lồng ghép tài chính, đại biểu Song An đề nghị các bộ, ngành chuyên môn ban hành một khung hướng dẫn chung để các địa phương áp dụng.
Về mục tiêu cụ thể, đại biểu Song An quan tâm đến các chỉ tiêu mang tính chuyên môn. Đến năm 2030, Chương trình đặt mục tiêu đạt 4 nhóm chỉ tiêu, trong đó có chỉ tiêu: 30% cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông có đủ thiết bị dạy học để từng bước triển khai dạy và học tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Đến năm 2035, mục tiêu là 100% cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông đạt chuẩn về cơ sở vật chất, đồng thời có đủ thiết bị dạy học để triển khai dạy và học tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Điều này được hiểu là đến năm 2035, 100% cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông phải đủ điều kiện để triển khai dạy tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai. Đại biểu rất băn khoăn về con số 100% đối với mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường. Vì vậy, với chỉ tiêu 100% cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông triển khai tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai vào năm 2035, đại biểu Song An đề nghị cần rà soát trên cả ba phương diện: người học (nhất là ở vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số), chương trình đào tạo và đội ngũ giáo viên vì nếu không đánh giá kỹ, chỉ tiêu 100% sẽ khó bảo đảm tính khả thi.
Phát biểu kết luận tại buổi họp Tổ, đại biểu Phạm Hùng Thái, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh nhận xét qua các ý kiến góp ý của đại biểu đã cho thấy nội dung của hai chương trình mục tiêu vẫn còn chưa cụ thể, đặc biệt là nguồn lực, vốn; nhiều mục tiêu 100% mà chưa có sự đánh giá cụ thể; nhiều nội dung còn trùng lặp với các chương trình mục tiêu khác nhưng lại giao cho địa phương tự lồng ghép. Do đó, đại biểu thống nhất với quan điểm của đại biểu trong tổ đề nghị Quốc hội cân nhắc kỹ trước khi thông qua.
Về mạng lưới cơ sở đào tạo nghề, hiện đã có các trường nghề, trường cao đẳng nghề, trường đại học gắn với đào tạo nghề, nhưng chương trình lại đặt mục tiêu hình thành 6 trung tâm đào tạo nghề quốc gia và 12 trung tâm vùng. Trong bối cảnh yêu cầu tinh gọn bộ máy, tăng hiệu lực, hiệu quả, việc thành lập thêm các đầu mối mới là chưa phù hợp nên cần đánh giá lại; đồng thời, nếu đầu tư cho 18 trung tâm này thì vai trò, định hướng đầu tư cho hệ thống trường nghề hiện có sẽ như thế nào nên cũng cần quan tâm xem xét.
Về chỉ tiêu đến năm 2030 có 50% cơ sở giáo dục nghề nghiệp đạt chuẩn, đến năm 2035 có 90% trường nghề chất lượng cao, cũng còn nhiều điểm cụ thể. Do đó, cần có hướng dẫn để xác định mức độ chuẩn: chuẩn quốc gia, chuẩn khu vực hay chuẩn quốc tế. Đồng thời cần phải xác định nước ta hiện nay đã đạt được bao nhiêu phần trăm; từ đó đề ra lộ trình, giải pháp để thực hiện hiệu quả. Vì, nếu không làm rõ các yếu tố này thì tính khả thi của các mục tiêu sẽ khó thực hiện. Đồng thời, các cơ chế, chính sách được gọi là “đặc thù” trong giáo dục – đào tạo cũng chưa thể hiện được tính đột phá.
Đối với lĩnh vực y tế, mục tiêu chung của chương trình là chăm sóc, nâng cao sức khỏe Nhân dân, nhưng trong nội dung và giải pháp đưa ra mới chỉ dừng ở mức khái quát, chưa đi sâu vào thực tế. Trong khi đó, ngành y tế đang thiếu nhân lực, đặc biệt là bác sĩ chuyên khoa; nhiều cơ sở điều trị quá tải, rất cần được đầu tư; nhưng quan trọng hơn vẫn là chính sách đào tạo, đào tạo lại và thu hút nhân lực cho y tế, nhất là y tế cơ sở. Vấn đề trạm y tế xã hiện đang thiếu và yếu về nhân lực, nhưng trong chương trình chưa thể hiện rõ các cơ chế, chính sách cụ thể để thu hút bác sĩ giỏi về công tác tại tuyến xã; tương tự, việc xây dựng cơ chế, chính sách để phát triển hài hòa giữa hệ thống y tế công lập và y tế tư nhân, nhất là các mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, cơ sở dưỡng lão để chăm lo đời sống cho Nhân dân.
Do đó cần cân nhắc kỹ, tiếp thu các ý kiến đóng góp để hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của các chương trình./.

Hình 1: Quang cảnh buổi thảo luận

Hình 2: Đại biểu Nguyễn Mạnh Tiến - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội phát biểu ý kiến

Hình 3: Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tư pháp phát biểu ý kiến

Hình 4: Đại biểu Nguyễn Hoàng Uyên - Phó Giám đốc Sở Y tế phát biểu ý kiến

Hình 5: Đại biểu Lê Thị Song An - Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh phát biểu ý kiến

Hình 6: Đại biểu Phạm Hùng Thái - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh phát biểu kết luận
Hoàng Long
Ý kiến bạn đọc