Chiều ngày 28/10/2026, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).

Hình: Quang cảnh phiên họp
Tham gia thảo luận, đại biểu Trịnh Ngọc Phương - Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Gò Dầu thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Nhà ở nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, đa dạng hóa nguồn cung và thúc đẩy phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo quan tâm thêm một số vấn đề, bởi nếu chỉ quy định về nguyên tắc hoặc tiếp tục giao Chính phủ hướng dẫn thì khi triển khai có thể vẫn phát sinh vướng mắc.

Hình: Đại biểu Trịnh Ngọc Phương - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Gò Dầu
Để góp phần hoàn thiện dự thảo Luật, đại biểu Trịnh Ngọc Phương tham gia góp ý một số nội dung cụ thể như sau:
Thứ nhất, phải lấy khả năng chi trả của người dân làm thước đo hiệu quả chính sách nhà ở cho thuê. Đại biểu Trịnh Ngọc Phương cho rằng cần lấy khả năng chi trả của người dân làm thước đo hiệu quả chính sách nhà ở cho thuê. Tại Điều 37 và Điều 43, dự thảo quy định nguyên tắc xác định giá thuê nhà ở theo nguồn vốn đầu tư. Tuy nhiên, tại Báo cáo số 425/BC-BXD, cơ quan soạn thảo mới dự kiến tiếp thu ý kiến về phương pháp xác định, khung giá thuê và cơ chế giám sát trong quá trình xây dựng nghị định hướng dẫn.
Theo đại biểu, vấn đề không chỉ là tính đúng, tính đủ chi phí và bảo đảm lợi nhuận hợp lý cho nhà đầu tư, mà còn phải xem xét người có thu nhập thấp có thực sự đủ khả năng thuê nhà hay không. Chẳng hạn, một dự án nhà ở cho thuê có thể bảo đảm đầy đủ định mức chi phí, được xác định giá đúng quy định, nhưng nếu tiền thuê và chi phí dịch vụ chiếm tỷ lệ quá lớn trong thu nhập của công nhân thì nhà ở vẫn không đến được đúng đối tượng cần hỗ trợ.
Vì vậy, đề nghị bổ sung ngay trong Luật nguyên tắc xác định giá thuê phải gắn với khả năng chi trả của nhóm đối tượng mục tiêu; đồng thời quy định trách nhiệm công khai giá, cơ chế kiểm tra và điều chỉnh giá. Chính phủ có thể quy định phương pháp tính cụ thể, nhưng nguyên tắc bảo đảm khả năng tiếp cận nhà ở không nên chỉ giao cho văn bản dưới luật.
Thứ hai, phải thiết kế cơ chế kiểm soát Quỹ nhà ở ngay từ trong Luật, không chỉ giao quy định chi tiết. Tại khoản 3 và khoản 4 Điều 32 quy định các nguồn vốn của Quỹ nhà ở và giao Chính phủ quy định về nguyên tắc thành lập, nguồn vốn, địa vị pháp lý, mô hình hoạt động và việc quản lý nhà ở của Quỹ. Đại biểu đồng tình với việc cần linh hoạt mô hình tổ chức để phù hợp điều kiện từng địa phương, nhưng nhấn mạnh rằng linh hoạt về mô hình không có nghĩa là thiếu các nguyên tắc kiểm soát thống nhất. Quỹ có thể tiếp nhận nhiều nguồn tiền, trong đó có ngân sách nhà nước, tiền bán nhà ở thuộc tài sản công và nguồn thu từ đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định. Nếu không xác định rõ cơ chế hạch toán, công khai tài chính, kiểm toán, giám sát và trách nhiệm giải trình thì rất khó phân biệt khoản chi thực sự phục vụ an sinh với khoản thiếu hụt do quản lý, khai thác kém hiệu quả.
Do đó, đề nghị Luật quy định tối thiểu các nguyên tắc về quản lý tài sản, công khai tài chính, kiểm toán và giám sát độc lập phù hợp với mô hình tổ chức; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu và người quản lý Quỹ. Không nên để những nguyên tắc bảo vệ nguồn lực công phụ thuộc hoàn toàn vào nghị định.
Thứ ba, về nghĩa vụ phát triển nhà ở cho thuê trong dự án nhà ở thương mại phải có cơ chế thực hiện thực chất. Dự thảo đã đưa ra chính sách khuyến khích phát triển nhà ở cho thuê và đặt ra nghĩa vụ liên quan đối với chủ đầu tư. Tuy nhiên, Báo cáo giải trình vẫn chuyển nhiều nội dung quan trọng như phương thức thực hiện, xác định giá trị tương đương và nghĩa vụ tài chính sang nghị định hướng dẫn.
Theo đại biểu, nếu không làm rõ ngay trong Luật các nguyên tắc xác định nghĩa vụ và kiểm soát việc thực hiện thì có thể phát sinh tình trạng các địa phương áp dụng khác nhau, nhà đầu tư khó dự báo chi phí, còn mục tiêu tạo lập quỹ nhà ở cho thuê khó được bảo đảm. Đặc biệt, cần phân biệt rõ giữa việc thực hiện nghĩa vụ bằng nhà ở thực tế và việc thực hiện nghĩa vụ bằng giá trị tương đương. Nếu lựa chọn phương thức nộp tiền, cần có cơ chế xác định giá trị minh bạch, quản lý riêng nguồn tiền theo quy định và gắn trách nhiệm sử dụng nguồn lực đó với mục tiêu phát triển nhà ở.
Vì vậy, đề nghị Luật xác lập nguyên tắc, tiêu chí và trách nhiệm giải trình; nghị định chỉ quy định quy trình, phương pháp tính và thủ tục thực hiện. Không nên để chính sách đã được xác lập trong Luật nhưng hiệu quả thực tế lại phụ thuộc quá nhiều vào cách hướng dẫn.
Thứ tư, bảo vệ quyền lợi người mua nhà trong trường hợp dự án đang thế chấp. Đối với Điều 124, cơ quan soạn thảo đề nghị giữ nguyên dự thảo vì cho rằng quy định về bên nhận thế chấp bảo đảm thống nhất với pháp luật đất đai; đồng thời pháp luật kinh doanh bất động sản đã quy định trách nhiệm cung cấp thông tin. Tuy nhiên, việc bảo đảm tính thống nhất giữa các luật là cần thiết nhưng chưa đủ để bảo vệ người mua nhà trong thực tế. Người mua nhà thường ở vị thế yếu hơn chủ đầu tư và tổ chức tín dụng. Nếu chỉ dựa vào thỏa thuận trong hợp đồng, trong khi người mua không hiểu đầy đủ phạm vi tài sản đang thế chấp, nghĩa vụ được bảo đảm và hậu quả pháp lý của việc không giải chấp, thì quyền tự thỏa thuận có thể chưa bảo đảm sự bình đẳng thực chất.
Do đó, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm cung cấp thông tin đầy đủ, dễ hiểu trước khi ký hợp đồng; việc người mua đồng ý với phương án xử lý tài sản thế chấp phải được thể hiện rõ ràng bằng văn bản; đồng thời xác định trách nhiệm của các bên khi thông tin không đầy đủ hoặc không chính xác. Theo đại biểu, đây không phải là tạo thêm thủ tục, mà là phòng ngừa tranh chấp và bảo vệ niềm tin của người dân vào thị trường nhà ở.
Cuối cùng, đại biểu Trịnh Ngọc Phương nhấn mạnh, chất lượng của Luật Nhà ở không chỉ được đánh giá bằng việc tháo gỡ thủ tục cho nhà đầu tư, mà còn phải được đánh giá bằng ba kết quả cụ thể: người dân có khả năng tiếp cận nhà ở; nguồn lực công được quản lý minh bạch, hiệu quả; quyền lợi hợp pháp của người mua, người thuê nhà được bảo vệ.
Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, thể chế hóa các nguyên tắc cốt lõi ngay trong Luật, hạn chế giao quá nhiều nội dung quyết định tính khả thi của chính sách cho văn bản dưới luật.
Hoàng Long
Ý kiến bạn đọc